ОЮУНБОДОЛ

Монголчуудын мухар сүсэгийн талаар

2012-01-09T08:57:00.000-08:00

Саяхан Баабар гуайн энэ нийтлэлийг уншаад хуваалцахыг хүслээ. Уншаагүй хүн нь уншаасай гэсэндээ...гэхдээ бүгдийг нь биш, гол хэсгийг нь:

... Галыг анх өнөөгийн хүмүүс биш, 300мянган жилийн өмнө хүний өвөг болох хагас сармагчин хомо эрэтикус нар эзэмшижэхэлсэн гэж үздэг. Ач тустай ч асар сүйтгэлтэй энэ физик үзэгдлийг эртнийбүдүүлэг хүмүүс тахин шүтэхийн зэрэгцээ амьтай зүйл гэж итгэн айж эмээн өргөлөргөдөг байжээ. Гал “асах”, ”ноцох” гэж ярьдаг нь амьтай гэж үзэж буйн илрэл.Гал тахих заншил эртний бүх үндэстэнд байсан. Иргэншил буй болж, бөөгийн мухарсүсэг шашинаар солигдох үеэс галын тухай ойлголт өөрчлөгдөж эхэлжээ. ЭртнийГерегт хорвоо дөрвөн махбодоос бүрддэг гээд нэгэнд нь галыг тооцож байв.Аристотель тэгэж үзэж байсан юм шүү. Энэ нь дорно дахин руу орохдоо “мод”-ыгнэмээд таван махбод гэх болж. Персэд үүссэн манихэизм гэгддэг мани шашин галшүтэх онол хөгжүүлэн тахих журмыг ёсчилжээ. Галаар ариутгах тэдний сургаалтусгайдэг бүхий номлол болсон. Мани шашин нүүдэлчдэд Уйгарын хаант улсын үед орж ирэнихэд нөлөө үзүүлсэн байдаг. Угаасаа гал шүтдэг бөөгийн ёс дээр тусгай номлолболсон мани шашин орж ирэн улам төгөлдөржүүлэн ёс горимтой болгожээ. Гэхдээтэнд оролцогчидыг яс хүйсээр нь ялгаж ангилж байсан зүйл үгүй л болов уу.

Бөөгийн ёсыг бүгдийг нь авч үлдэжулам цэцэглүүлэн байж тусгаар тогтнолоо бэлэгдэнэ гэвэл их л хачин юм болно.Ганц монголчууд төдийгүй бүх хүн төрлөхтөн иргэншиж соёлжих хүртлээ нэг үгэндээшашин буй болохоос өмнө бүгдээрээ бөөгийн мөргөлтэй байсан. Өнөөгийн герман,энэтхэг, араб үндэстний өвөг дээдэс ч хэдэн мянган жилийн өмнө гал ус уул овоотахидаг, тэднийгээ цаанаа эзэнтэй гэж үзэн тахил өргөдөг бөө мөргөлтнүүдбайлаа. Одоо ч европ зүгт “тахилын ямаа” гэж үг байдаг нь тэрхүү эртнийбүдүүлэг заншлаас үүдэлтэй. Шарын шашин орж ирэхээс өмнө монголчууд бөөгийн мөнч олон бүдүүлэг ёс гүйцэтгэдэг байлаа. Уул ус тахиж байгаа нь энэ гэж онгонзалуу охидыг олноор нь усанд үйж алдаг байв. Нүүдэл даахгүй хөгширсөн нэгнээаманд нь өөх чихэж араас нь ясаар гудруулан хороодог байв. “Ам барих ач” гэдэгүг энэ муухай заншлаас гаралтай. Охид хүүхнүүд алж уул усаа тахидаг байсан гээддуулгачихвал өнөө хэд чинь хуулийн төсөл хийгээд хөөцөлдөөд гүйчих вий дээ!

Эмэгтэй хүн бузар гэдэг “номлол” яахаргагүй хожим төвдөөс орж ирсэн. Буддын шашин Монголд орж ирэхдээ бөөгийн олонбүдүүлэг зэрлэг ёс горимыг халж соёлын их үрийг тарьсан. Тэдэнтэй суртал номоортөдийгүй хүч хэрэглэн тэмцсэн. Бөө нарыг хэдэн арваар нь амьдаар нь шатаанустгаж байсан баримт их бий. Гэвч өөрөө бас янз бүрийн балмад бүдүүлэг занзаншлыг ч чирэн оруулж ирсэн юм. Үүний нэг нь эмэгтэй хүн бузар гэх номлол.Буддагийн сургаалд үнэндээ ийм үзэл огтоос байхгүй. Төвдөд Буддын шашин оржирэхээс өмнө тэд “бон” хэмээх өөрийн бүдүүлэг бөө мөргөлтэй байжээ. Тэдний үзэжбайгаагаар хүмүүн нь Авалкиташвара хэмээх мич (үүний хувилгаан дүр нь Далайлам), Ролмаа хэмээх шулмас (ороолон гэж манайхан ярьдаг) хоёрын дундаас үүссэнюм байна. Хүсч болох сайн бүхэн мөнөөх мич өвгөөс, муу чанар болгон ороолоншулмасаас хүнд үлджээ. Иймээс хүн нь муу сайн аль аль чанарыг агуулна. ДокторЖэкил, мистер Хайд?

Буддын ариун сургаал төвдийнбүдүүлэг бонтой холилдон “төвдийн шашин” гэсэн шинэ урсгал буй болгожээ. Тэр ньXVI зуунд Монголд нэвтрэхдээ Буддагийн дөрвөн үнэний хамт Ороолонгийн домгийгчирч ирэв. Эмэгтэй хүн цаанаасаа бузар амьтан ба тэр нь сард нэг удаа цус хэлбэрээрдоош гардаг гэж үзнэ. Үнэндээ бол үр тогтоогүй өндгөн эс хагарч байгаа нь тэршүү дээ. Бурхан энэ ертөнцөд хүн, шимпанзэ, далайн гахай гэсэн гуравхан амьтандорооноос үл хамаарсан сарын юм гээчийг хайрласны хүчинд бид бүхэн улирлаас үлхамааран сексдэж чаддаг. Тэгэхээр энэ бол бурханы ариун бэлэг гэлтэй. Лам нар есөнбузар гэдэгтээ эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдгийг оруулж тооцно. Төрж буй эмэгтэйнсав руу бузрыг гадагш гаргахгүй хэмээн босгоны шороо, шар навтас, нохойнхонхорцог, хөсрий яс зэргийг зөрүүлж чихнэ. Энэ тэнэг ёс заншлаас болж ХХ зууныдунд үе хүртэл монголчуудын төрөлт маш доогуур байв. Балиар заншил халагдсаныдараа монголчууд 1960 онд анх удаа саяулаа болж байсан. Энэ байдлыг нүдээрүзсэн Оросын жуулчин Пржевальскиймонгол үндэстэн удахгүй мөхөн алга болно гэжтэмдэглэж байлаа.Энэ уламжлалыг цаад хэдэд чинь дуулгахгүй байх юмсан!

Овоо тахих ёс бол нүүдэлчдийн нэнэртний заншил. Төвдийн шашин орж ирүүтээ үүнтэй ихэд тэмцсэн боловч дийлээгүйюм. Овоо тахивал тэдэн бодоор торгоно гэх мэтийн Алтан ханы зарлиг гарч лбайсан. Сүүлдээ лам нар дийлэхээ болихоороо өөрснөө очиж ёслолыг нь удирдахболжээ. Бөөгийн ёсоор овоо шүтэхэд бургасыг их голчилдог. Бургас аваачиж өрөншовойлгоно. Бургас гэдэг нь олон тоо, ганц тоон дээр “бурган”. “Бурхан” гэсэнүг эндээс үүдэлтэй гэж доктор С.Дулам нотолдог нь үнэний хувьтай болов уу. Иймариун зүйл дээр оролмоо шулмасаас гаралтай эм хүн ойртож болохгүй гэдэг номлол шарлам нараас л гарсан хэрэг.

Нүүдэлчид бол факт баримтыг төдийлөнтоодоггүй, домгийн сэтгэлгээтэй хүмүүс. Үүний нэг тод илрэл нь тулганы хэрээхошуу, үүнийг эсэргүүцсэн бэлэг тэмдэг болох хатны өмсгөл, хүүхдийн соосой юм.Тогоо тогтоохын тулд хошуу байх нь зайлшгүй. Үүнийг хэн нэг нь манж нарМонголын голомт руу өнгийж байгаагаар анх дүрслэн ярьсан болов уу. Эмэгтэйчүүдүсээ цавуудан дэрвийлгэж хангардын дүрд хувилсан ба хүүхэд нь хангардын зулзгыгдуурайн толгой дээрээ хоёр соосой ургуулсан гэдэг бол яах аргагүй зохиомолдомог. Учир юу гэвэл хатан өмсгөл нь манж үндэстний хувцас. Эрчүүд тав гэзэгтавих, хүүхэд соосой ургуулахыг манж нар 1644 онд Хятадыг эзэлсний дараа бүхнийтээр даган дуурайх хууль гаргаж байв. Нүүдэлчдийн эртний хувцас зах энгэргүйбайсан. Энгэр зах мөн л хожим манж хятадаас орж ирсэн. 1911 онд Гадаад Монгол ч,Хятад ч Манжийн Чин гүрний эрхшээлээс гарсан. Манжийг эсэргүүцсэн нэг том бэлэгтэмдэг нь тав гэзгээ тайрч хаях хөдөлгөөн байлаа. Хятадын хувьсгалын эцэг СунЯтсэн Лондонд байхдаа олны өмнө тав гэзгээ хусаж Манжийн заншил байтугайхуулийг нь эсэргүүцэж байгаагаа илээр харуулж байв. Сүүлд нь тав гэзэг авах,хүүхдийнхээ соосойг хусах нь Хятадад бүх нийтийн эсэргүүцлийн бэлэгдэл, нэгёсны хөдөлгөөн болж байв.

Ардын намын Бодоо хувьсгалчирхсандаабиш хуучин бүдүүлэг заншлыг халах гэж аргаа ололгүй хүүхэн чавганц нарын үсийгтайрч, нудрага сэлтийг нь урж хаясан бололтой байдаг. Сун Ятсэнийг дуурайсанбайж ч болох. Нудрага бол хүйтэн газрын хүмүүст нэг ёсны бээлийний үүрэггүйцэтгэдэг байхаа. Халуун газрынхан нудрагатай байх нь харагддаггүй юм.Нудрагыг манжууд албадаж байгаагүй, зүгээр л Бодоод бүдүүлэг санагдсан байх.Бээлий гарчихаад байхад гэж бодоо байлгүй дээ, зайлуул. Ер нь Монголын төр нэгэргэхээрээ шашин мөргөл, хуучирсан зан заншилд их л хатуу ширүүн ханддагөвөрмөц онцлогтой сонин зантай. Чингис хаан улсынхаа гол бөөгийн нурууг хугаланалж байсан. Хожим төвдийн шашин орж ирэхийн үед бөө нарыг хориглон устгах ажлыгхааны зарлигаар төрийн нэрийн өмнөөс гүйцэтгэж байлаа. Гучаад оны үед хэдэнарван мянган лам нарыг устгаж бүхий л сүм хийдийг шатаах ажил төрийн нэрийнөмнөөс гүйцэтгэгдсэн. Ард түмэн ч энэ болгоныг хэлмэгдүүлэлт, хүний эрхийгзөрчлөө, шашин заншлыг устгалаа гэхээсээ төр хатуурч эрхийг нь булаацалдсандаврагчдыг шийтгэж байна гэж хардаг байсан юм.

Хүн төрлөхтөн хэзээ нэг цагтбүдүүлэг дорой сүргийн амьтан байсан. Олон арван мянган жилээр нүцгэн шалдангүйж түүхий жимс түүж иддэг байлаа. Доройгийнхоо хэмжээгээр бүгдээрээ л сайнмуу сайхан муухай зан заншил ёс дэгтэй байв. Цаг улиран ухаан хат сууж, хөгжиндэвжихийн хэрээр муугаа орхин сайнаа хөгжүүлсээр соёлжиж иргэншин өдий хүрсэн.Амазоны шугуй, Филиппиний уулс, Австралийн цөл, Андын нуруу, Калахарын саваандцөөн тооны үндэстэн л өдгөө өнөөгийн соёл иргэншлээс хоцрон бүдүүлэг бөөмөргөл, хачин гэмээр зан заншлаа авч үлджээ. Зурагтаар тэдний тухай хачирханүзэж шогширч байхад харин зугаатай. Гэвч бидний өвөг дээдэс ч олон мянганы өмнөиймэрхүү л амьдралтай байсан шүү гэж бодохоор өдий зэрэгтэй болсондообахархмаар. Хүн төрлөхтөн хөгжихийн хэрээр хоцрогдол буурай байдлаа гээсээрирсэн. Муугаа үлдээж сайнаа авч төгөлдөршүүлсээр ирсэнд л хүн төрлөхтний хөгжилдэвшлийн логик оршино. Дундад зууны үед шинжлэх ухаан буй болон хөгжихийн цагтЕвропт “тэнэгүүдийн хөлөг онгоц” гэсэн цуврал онигоо ихэд тархжээ. Одоогийнхувилбар нь “галзуугийн больницийн онигоо” эсвэл оросуудынхаар бол “чукчагийнонигоо” л юм биз дээ. Бүдүүлэг тэнэг байдлыг илчлэн нийтээр шоолж байсан ньмунхагаасаа салахад ихэд тус болсон гэж ярьдаг юм билээ.

БидXXI зууны иргэд. Атом цөмийн бүтэц, ген хромосомын нууцыг дунд сургуулийнхүүхдэд албадаж зааж өгдөг. Бидний монголчууд хүн амд ноогдох сансрын нисгэгч,идэж буй мах, одон медаль, дээд сургуулийн дипломоороо дэлхийд үнэмлэхүйтэргүүлдэг. Тиймээ, бид ХХ зуунд морио унаж модоо тохсоор тэртээ дундад зуунаасдавшин орж ирсэн. Өнгөрсөн зуун жилд бид иргэншиж соёлжиж, дэвшиж хөгжсөн хурдаараатэргүүлсэн энэ дэлхийн цөөхөн үндэстэний нэг. Алуулж талуулж, түймэрдүүлжшатаалгаж түмэн зовлон туулсан ч гэсэн бид өнөөдөр шинжлэх ухаанжиж, техникжижтехнологижсон ХХI зууны хөл нийлүүлсэн бүрэн эрхт гишүүн үндэстэн. Бид хэлсоёл, уламжлалаа хадгалан монгол үндэстний гэх болгоныг биедээ шингээн оршиноршихын зэрэгцээ хүн төрлөхтний нийтлэг хөгжил дэвшилээс хоцрохгүй өнө мандахзаяа буянтай ард түмэн. Бидний хүрэх гэж тэмүүлж байгаагаас - бидэн шиг болохюмсан гэж мөрөөдөж байгаа үндэстэн улам олон болсоор байна. Бидний монголчуудаддэлхийн бусад үндэстнээс илүү гарч гаж содон болсон юу ч байхгүй, гэхдээ бидаль ч үндэстнээс дутаад доройтоод байх юм үгүй. Бид гоц үндэстэн биш, гэхдээдорой буурай нь бас биш. Бидэнд асар их ирээдүй бий.

Жинхэнэ "НАЙЗ" гэж хэн бэ?

2011-12-13T00:51:00.000-08:00

Сүүлийн үед facebook-т тараад байгаа нэгэн статус мэссэжийг хуваалцмаар санагдлаа. Жинхэнэ "НАЙЗ" гэдгийг гоёоор тодорхойлон илэрхийлж ээ:

Найз гэж хамт уудаг нөхрийг хэлэхгүй. Харин архи уулаа гэж загнаж зэмлэдэг нөхрийг хэлнэ. Найз гэж хамт сууж эхнэрээ муулдаг нөхрийг хэлэхгүй. Харин бурууг нь өөрт нь хэлж өгдөг нөхрийг хэлнэ. Найз гэж буруу ч юм хийж байсан зөв гэж магтдаг нөхрийг хэлэхгүй. Харин амьдрал нь нурах гэж байгааг анхааруулж сануулдаг хүнийг хэлнэ. Найз гэж буруу зүйлд уриалдаг нөхрийг хэлэхгүй, харин зөв замыг зааж өгдөг хүнийг хэлнэ. Найз гэж цагийн хулгайчийг хэлэхгүй. Харин цаг хугацааг үржүүлж өгдөг хүнийг хэлнэ. Найз гэж чамайг хэтрүүлж эсвэл дутуу үнэлдэг хүнийг хэлэхгүй. Харин байгаагаар чинь бодитой үнэлдэг хүнийг хэлнэ. Найз гэж чиний доторх эрдэнэсийг өөр хэн ч олж хараагүй байхад олж харж урам өгч, босгон байгуулагчийг хэлнэ. Найз гэж чамайг хэн нэгэн учраас нөхөрлөдөг нэгнийг хэлэхгүй, харин хэн ч биш байхад чинь сонгосон хүнийг хэлнэ. Та хэдэн найзтай юм шиг байна?

Гаж жишгүүд

2011-12-07T09:32:00.001-08:00

2007 онд бичиж байсан нэг бичлэгээ шинэчлээд, дахин нийтлэмээр санагдлаа. Одоо ч хэвэндээ байгаа байх...

"... Надад нэг мөрөөдөл бий. Би хэзээ нэгэн цагт миний хүү арьсныхаа өнгөнөөс бус хийсэн хэргээсээ болж шоронд суух сайхан үе ирнэ гэж мөрөөддөг." ~ Мартин Лютер Кинг ~

Үүнтэй агаар нэгнээр сэтгэвэл, Монголд олон буруу итгэл, үнэмшил буюу "гаж жишгүүд" байсаар байна.

Хүмүүс хар цагаан утас барьдагийнхаа төлөө биш, утасаа бүрэн ашиглаж мэддэггүй байж, үнэтэй утас барьчаад халаасандаа мөнгөгүй байгаагынхаа төлөө гадуурхагддаг байгаасай.

Жолоочид замын хөдөлгөөнд оролцохдоо урдуур нь шахаж дайрч гарчаад өөрийгөө "баатар"-т тооцож онгирох биш, бусдад зам тавьж өгч, хүндлүүлж баатар болдог байгаасай.

Хүмүүс Excel машин унадагынхаа төлөө биш, амьдралынхаа төлөө зүтгэдэггүй, машин ч гүй байж нэгнийгээ муулдгынхаа төлөө шоолуулдаг байгаасай.

Хол байгаа хогийн саванд хог хийсэн нэгэндээ "аая, соёлтой" гэж даапаалах биш, тамхи татаж, акуркы нь хол нясалж хаяад шүлсээ хүчтэй нулимах нэгнийгээ "аая, хулигаан" гэж даапаалдаг болоосой.

10 жилийн сурагчид хүнтэй унтаж, архи ууж үзсэнээрээ онгирох биш, тэдгээрийн муу үр дагаварыг мэддэг, бусдыг дууриах биш, өөрийнхөө бодлоор зөв биеэ авч явдагаараа онгироосой.

Айлийн хүүхдүүд мөнгөгүйдээ биш, мэдлэггүйдээ гадаадад улсын зардлаар сурах шалгалтанд унадаг байгаасай.

The Power of Ideas

2011-11-30T09:13:00.000-08:00

Knowledge and information is being created and shared globally at a faster rate than ever before. In world of real-time news, consumer-ceased content and everything online we are even exceeding our ability to store the data we have created. With more brains and more computing power the speed of innovation is increasing - along with our ability to copy those innovations rapidly. We are all increasingly becoming knowledge workers, finding, harnessing and nurturing ideas, whether new, borrowed, adapted or occasionally radical breakthroughs. Be faster, be smarter, be more creative, are recurring mantras across the world in all aspects of life and work.

So where do we look for inspiration? Where do we find a stream of ideas that we can build from? An interesting book from Andy Boynton and Bill Fischer, with William Bole, offers some important insights into the realm of idea hunting - perhaps even an emerging profession in its own right? The Idea Hunter is subtitled "How to find the best ideas and make them happen." The most important word in the entire title is "find." The key myth that this book exposes is that ideas are seldom breakthrough, new discoveries of momentous importance that spring from the brains of the gifted creative or super-intelligent scientist toiling in splendid isolation in a lab. Rather, ideas are everywhere and even the normal among us can find them, shape them and create value from them - if we take the time to look.

That's the challenge. Too often people in a normal job think it is someone else's responsibility to come up with the ideas. We are not challenged or do not challenge ourselves to think beyond our traditional sphere of operation or stimulation. The clever guys in the lab or down the hall in the innovation centre do that. Well here's a newsflash: Everyone can be and should be an idea hunter, according to the authors.

I'm not going to do a full review of the book here, but let me just highlight some key lessons from the diverse and eclectic mix of examples of idea hunting which the authors note:

Ideas help if you know your gig – where you are going and why it matters. Passion and purpose provides the context for the search for ideas.
Idea Hunters define their own playing field; they are not limited by how their organization, industry or profession may define the idea hunt; they are ready to unlearn.
They recognize how the world around them connects with their plans and projects, constantly observing, learning, seeking diverse ideas and challenging conventional thinking.

These lessons apply equally to the broader notion of trends, which could be characterized as emerging and interconnected sets of ideas, behaviors and characteristics of the world. You and your organization may have a vision, the realization of which will be influenced by the context of the trends and changes impacting the world around you. Understanding not only what these trends are, but translating them into implications for you/your organization will allow you to shape the options and choices available along the way. But it is important that you define the playing field, as opposed to following conventional wisdom. What we knew will not necessarily allow us to see what is new unless we actively seek diverse perspectives and challenge existing mental models.

Whether idea hunting or trend hunting, as Andy and Bill suggest: Brilliance is optional. Anyone interested in leveraging the power of ideas and trends could benefit from a couple of hours spent reading about the principles in the book:

Be interested, not just interesting: Be curious and take an active interest in the world – almost anyone could offer a great idea.
Diversify the hunt: Use a diverse mix of sources for ideas, seek many perspectives whether or not they seem related, and actively bridge the distances between specialties.
Exercise idea muscles regularly: Constantly observe and organize ideas; bounce them off other people – but be open to serendipity. If you wait for a problem to begin the hunt, it will be too late.
Be agile in handling ideas: Ideas are constantly in motion, evolving and emerging – reflect and prototype often, but keep up the idea flow.

Enjoy the book – I’m off to trend hunt…

http://www.globaltrends.com/component/content/article/56/131-the-power-of-ideas

Кока кола-ийн захирал асан Брайн Дайсоны 30 секундын хүчирхэг илтгэл

2011-10-24T02:11:00.000-07:00

Амьдралыг агаарт таван бөмбөг жонглиордох тоглоомтой зүйрлэе. Энэ 5 бөмбөг нь ажил, гэр бүл, эрүүл мэнд, найз нөхөд, сэтгэл зүрх бөгөөд чи эдгээрийг бүгдийг нь агаарт тогтоож байгаа.

Чи удахгүй "ажил" нь резинэн бөмбөг болохыг мэдэх болно. Хэрэв чи үүнийг унагавал буцаад ойгоод ирнэ. Харин бусад 4 болох ГЭР БҮЛ, ЭРҮҮЛ МЭНД, НАЙЗ НӨХӨД, СЭТГЭЛ ЗҮРХ нь шилэн бөмбөг юм. Хэрэв чи эдний аль нэгийг унагавал тэд дахиж сэргээх боломжгүйгээр эвдэрч, элэгдэж, зүсэгдэж, бүр үйрэн үгүй болох болно. Тэд хэзээ ч өмнөх шигээ байхгүй. Чи үүнийг ухаарч, хичээх хэрэгтэй.

Ажлын цагтаа үр бүтээлтэй ажиллаж, цагтаа ажилаасаа гарч бай. Гэр бүл, найз нөхөддөө хангалттай цаг зарцуулж, бас сайн амарч байгаарай.

Jimmy Kimmel-ийг шүүхэд өгч давхар PR хийе!

2011-09-26T01:39:00.000-07:00

Өнгөрсөн долоохоногт манай ерөнхийлөгч Элбэгдоржийн нүүрийг Обама гараараа халхалж дарагдсан зураг хэсэг шуугилаа. Одоо ч хуучирч амжаагүй байна. Зураг ингэж санамсаргүйгээр дарагдсан гээд Обамаг муулаад яалтай билээ. Харин ч Монголыг мэддэггүй байсан зарим хүмүүс Монголыг сонсож, бүр ерөнхийлөгчтэйг нь хүргэл мэдэж авсан байна лээ.

Харин Америкийн томоохон ТВ сувгуудын нэг ABC-ээр цацагддаг, олон үзэгчтэй Jimmy Kimmel Live! шоу нэвтрүүлгээр манай Элбэгээг доог тохуу болгож гаргасан нь олон Монголчуудад таалагдаагүй байсан. Бүх зураг дээрээ нүүрээ халхалуулж, олон үзэгчдийн инээдийн бай болсон. Үүгээр зогсохгүй, ердийн Америкчууд Монголыг Хятадын нэг хэсэг гэж боддог нь түүний нэвтрүүлгээр Элбэгээг Хятадын байгаль орчныг хамгаалан тэмцэгч байсан болгож гаргаснаас мэдэгдэж байна. Гэхдээ олны танил ТВ хөтлөгч улс даяар цацагдах нэвтрүүлгээ бэлдэхдээ Монголыг судалж үзэлгүй, шууд Хятадын нэг хэсэг гэж гаргасан нь хариуцлагагүй санагдсан.

Тиймээс, МУ-ын иргэн хүний хувьд Jimmy Kimmel-ийг холбогдох шүүхэд өгч Монгол улсын болон, МУ-ын ерөнхийлөгчийн нэр хүндийг сэргээлгэхийг Монгол улсын төр засгийн холбогдох байгууллага эсвэл АНУ-д суугаа элчин сайдын яаманд хандаж санал болгон уриалж байна.

Нээх сүржигнэсэндээ биш ээ. Обамад нүүрээ халхлуулсан зураг шуугиан тарьж, олонд танигдаж байгаа бол, үүн дээр нь дөрөөлж нэр хүндээ сэргээлгэхийн хажуугаар давхар PR хийж, Монголыг ерөнхийлөгчтэй тусгаар улс гэдгийг дахиж мэдүүлж яагаад болохгүй гэж!

Двайт Ховардаас сурах зүйл

2011-09-14T04:05:00.000-07:00

DwightHoward's twitter:

In mongolia. Wow what a dream come true. People here are amazing. Wow. Thank u Jesus for this moment. I love mongolia

***

-Тийм ээ, арай 26 хүрээгүй байгаа юм байна. Та бол дэлхийн хэмжээний од. Хаана ч очсон манайд цугласнаас илүү олон хүн өөрийг тань угтдаг байх. Ийм нөхцөл байдалд та амархан дасчихсан уу, эсвэл тэр олон хүмүүсийг харах болгонд гайхаж, сэтгэл хөдөлдөг үү?
-Энэ бол их сэтгэл хөдөлгөм бас гайхалтай мэдрэмж л дээ. Дэлхий даяар аялж, намайг хүндэлж, сайшааж байгаа тэр олон хүмүүс миний тоглолтыг үзэж, миний амьдралын нэг хэсэг болохыг хүсч байгааг харна гэдэг гайхалтай. Тийм ч учраас надад дэлхийгээр аялж, үзэсгэлэнтэй газруудаар зочлох боломж олгосон Бурхандаа би өдөр бүр баярладаг. Би үргэлж л үүнийг хүсч байсан. Тэгэхээр олон орноор аялж, дэлхийтэй танилцана гэдэг миний хувьд хамгийн сайхан мэдрэмж.

-Миний хэлэхийг хүсдэг зүйл гэвэл “Амьдралдаа юу хийхийг хүсч, зорьж байна. Түүнийгээ хий, чи чадна” гэдэг зүйл. Хамгийн гол нь чи өөртөө итгэж, итгэл дүүрэн байх хэрэгтэй. Яагаад гэвэл чамайг үгүйсгэх хүн олон гарч ирнэ. Намайг хэзээ ч NBA-д орж чадахгүй, дэндүү туранхай байна, өндөр биш байна, чи сайн биш гэх хүмүүс байсан. Харин би тэр хүмүүсийн бурууг батлах гэж өдөр бүр, чадах ядахаараа хичээллэж, бэлтгэл хийдэг байсан. Сургуульд явдаг байсан болохоор найзуудтайгаа кино үзэж, үдэшлэгт явахын оронд бүхий л анхаарлаа, цаг заваа сагсан бөмбөгт зориулсан даа.

Х.Баттулга сайд, MCS-ийн Ж.Од нарын хоорондын сөргөлдөөн Wall Street Journal-д

2011-06-27T02:35:00.000-07:00

Х.Баттулга сайд, MCS-ийн Ж.Од нарын хоорондын сөргөлдөөн Wall Street Journal-д гарсан нь:

... One such person is national rich guy Kh. Battulga, one of the most controversial figures in political and business life today. He is a former national judo champion, a man who drives a Bentley and paid $10 million out of his own pocket to build the gargantuan statue of Genghis Khan on Mongolia's steppes. Battulga is a developer—he is turning the land around the statue into a resort—and also happens to be the minister of road, transportation, construction and urban development and a powerful leader of Parliament. He traveled the exterior as an athlete, started trading by selling electronic appliances from China, graduated to computers and now owns a large meat-processing plant that supplies the country. In 2004, "my own needs were met," he says, so he decided to run for Parliament.

Today, his grand vision is to build a $10 billion industrial complex the Mongolians call a "production city" named Sainshand, also in the middle of nowhere in the Gobi, 300 miles from the Russian border, 125 miles from China and about 200 miles northeast from the proposed Tavan Tolgoi coal mine. It would be connected by highway and rail to the capital and by rail only to Russia. Instead of selling unrefined ore and coal to the Chinese, who collect it in trucks, Sainshand would process the minerals and refine the oil. Mongolia could then sell its commodities at an increased profit of at least 30 percent, according to estimates, and create hundreds of thousands of new jobs. But first the city has to be created from scratch. Then the coal will have to travel 3,000 miles from the mine, including a connection to the Russian railroad, before reaching the port of Vladivostok. Battulga told me he got the Sainshand idea because a Buddhist thinker in the 19th century predicted that one day a great metropolis would grow there.

All over Ulan Bator I hear naysayers on Sainshand. The local gossip is that Battulga is in cahoots with the Russians. "The Russians quite naively believe if they monopolize the railroad around the minerals they'll have control of the mineral wealth," says J. Od, who with his brother is one of Mongolia's biggest businessmen and taxpayers, doing a lot of business with the Chinese. He dismisses it all as politics, declaring that's the way "the clowns" in government mix politics with business. "Sainshand," he continues, "is some so-called geopolitical policy of Russia. It cannot be implemented in Mongolia today—it's too late." Battulga counters: "For Mongolia it's not profitable to sell raw materials to China. It's not geopolitical, it's business. We want minerals sold to the world market."

Х.Баттулга сайд саяханы нэг ярилцлагадаа:

-2008 оны сонгуулиар хоёр нам Оюу толгой, Таван толгойг эдийн засгийн эргэлтэд оруулна гэж амласан. Уул уурхайгаа хөдөлгөөнд оруулж 2.7 сая иргэддээ хувь, хишиг өгөхөөр ярьсан. Хамтарсан засаг байгуулсан гол утга учир энд л байсан. Уг нь энэ хоёр ордын ашиглалтыг зэрэг эхлүүлэх ёстой байсан. Харамсалтай нь Оюу толгойг түрүүлээд явуулчихлаа. Тавантолгойн ордын ашиглалт хоцорч яригдах болсон нь шулуухан хэлэхэд Ухаа худагтай холбоотой л доо.

Ухаа худагийг том Тавантолгойн ордоос өрсөж эхлүүлэх сонирхолтнууд лобби, нөлөө ихтэй байж чадсан. Тэгээд л том Тавантолгойн төсөл хоцорчихсон. Ингэхгүй бол Ухаа худагийн хувьцаа үнэд орохгүй байсан шиг байгаа юм.

Уг нь том Тавантолгойн уурхай эхэлж, Оюутолгойтойгоо цуг хөдөлгөөнд орсон бол нэгэн зэрэг ахиухан орлого орж ирнэ ээ дээ. Бөөн орж ирэх мөнгөөр нь дэд бүтцээ хөгжүүлэх, орон сууцжуулах, төмөр зам, сумдын автозамын сүлжээ гээд тулгамдсан асуудлуудыг шийдье, бодитой ажил болгоё гэсэн санаагаар дээрх төслүүдийг өнгөрсөн жил УИХ-аар оруулж баталсан юм. 1950, 1960-аад оны үед оросуудын хийсэн бодлоготой дүйцэхүйц бодлогыг 2008 сонгуулиар байгуулагдсан УИХ баталсан ухаантай юм л даа, уг нь.

http://mungundalai.niitlelch.mn/content/3178.shtml

Монголоо сурталчилж Google Doodle зурцгаая

2011-06-22T18:42:00.000-07:00

Залуучуудаа Та бүхнийг ирэх баяр наадмыг тохиолдуулан Google Doodle –хийх санаачлагад нэгдэхийг уриж байна.

Анх зөвхөн textbox, button-той эхлэж байсан google хайлтын хуудас өдгөө бүхний эхлэл болж чадсан байна. Тэд интернетийн хайлтын асар том зах зээлийг эзлээд зогсохгүй маркетинк, сурталчилгааны том зах зээлийг үүгээрээ дамжуулан бий болгож чадсан юм.

Хамгийн энгийн жишээ гэхэд та бидний өдөр бүр харж байдаг google Logo-г аливаа зүйлыг илэрхийлсэн хэлбэртэй зурсан байхаар 1998 онд анх санаа гаргаж байсан байдаг байна. Үүнийг Google Doodle гэдэг. Өнөөдөр ямар нэгэн тэмдэглэлт баяр, алдар нэртэй хүний төрсөн өдөр, шинэ нээлтийн ой зэргийг тохиолдуулан түүнтэй холбоотой утга санаа бүхий Google Doodle -г бүтээсээр байгаа билээ.

Энэ нь зөвхөн хайлт хийх гэж байгаа хүнд сонирхолтой, хөгжилтэй байгаад зогсохгүй тухайн зүйлийг шууд сурталчилсан мэдээллийн шинжтэй маш том ажил болж чаддаг юм.

Тэгвэл Монголчууд бид эх орноо google doodle ашиглан сурталчилж яагаад болохгүй гэж. Ирэх наадмаар google-ын лого монгол үндэсний ялангуяа наадмын шинжтэй харагдаж байвал танд ямар санагдах вэ?
Тэгвэл ЭНЭ холбоосоор орж өөрийн Google Doodle-ыг зурж илгээнэ үү. Хамгийн шилдэгээр шалгарсан зургийг Google Doodle-руу илгээх болно.

Хэрэв та HTML5 сонирхдог бол энэ мэт хөдөлгөөнт Google Doodle -ч мөн хийж болох юм.

in association with sanakae.com blog

Millionaire

2010-05-30T08:54:00.000-07:00

A man walked into a bank in New York City one day and asked for the loan officer.He told the loan officer that he was going to Philippines on business for two weeks and needed to borrow $5,000. The bank officer told him that the bank would need some form of security for the loan. Then the man handed over the keys to a new Ferrari parked on the street in front of the bank. He produced the title and everything checked out.

The loan officer agreed to accept the car as collateral for the loan. The bank’s president and its officers all enjoyed a good laugh at the guy for using a $250,000 Ferrari as collateral against a $5,000 loan. An employee of the bank then drove the Ferrari into the bank’s underground garage and parked it there.

Two weeks later, the guy returned, repaid the $5,000 and the interest, which came to $15.41.The loan officer said, “Sir, we are very happy to have had and this transaction has worked out very nicely, but we are a little puzzled…. What puzzles us is, why would you bother to borrow “$5,000?

The millionaire replied: “Where else in New York City can I park my car for $15.41 and expect it to be there when I return “Well that’s how the rich stay rich, they know a lot more about Money Management….

Хайр бол ...

2010-05-26T18:17:00.000-07:00

Хайрыг хамгийн сайн тодорхойлсон нэгэн тодорхойлолт:

Хайр бол тэвчээртэй, энэрэнгүй юм.
Хайр атаархдаггүй, бардам зан гаргадаггүй,
ихэрхдэггүй, зохисгүй авирладаггүй,
өөрийнхийг эрдэггүй, уурладаггүй,
муутай тооцоо хийдэггүй,
зөвт бус байдалд баярладаггүй, харин үнэнд баярладаг,
бүгдийг далдалдаг, бүгдэд итгэдэг,
бүгдэд найддаг, бүгдийг тэсвэрлэдэг.
Хайр хэзээ ч дуусдаггүй.

"Love is patient, love is kind.

It does not envy, it does not boast,

it is not proud. It is not rude,

it is not self-seeking, it is not easily angered,

it keeps no record of wrongs.

Love does not delight in evil but rejoices with the truth.

It always protects, always trusts,

always hopes, and always perseveres.

Love never fails."

...

Үндсэрхэг үзэл гэдэг бол өөрийн үндэстэнээ хайрлах үзэл болхоос, бусад үндэстэнүүдийг үзэн яддаг үзэл биш

2010-05-24T05:03:00.000-07:00

Racist, Racism гэж арьс өнгөөр ялгаварлах үзэл гэж орчуулагддаг ч ..
жинхэнэ утга нь, үндэс угсаа, гарал үүсэлээр нь ялгаварлах (ялгаварлан гадуурхах) үзэл гэсэн илүү өргөн хүрээтэй. Монголчууд ер нь яс юман дээрээ одоо үед дэлхий дээр байгаа хамгийн racist хүмүүс юм шиг санагдах юм.

Ийм үзэл бол бараг эрт үед л хамгийн зөв байсан байх.. тэгээд сүүлд Германчууд Еврей үндэстэнийг ийм үзэлээр гадуурхаж хоморголож алсан нь, одоо хүртэл хамгийн аймшигтай, бас уучламгүй зүйл байж, одоо хир нь Германчуудыг дэлхий нийтээрээ буруутгахад хүргэж, ийм үзэлтэнгүүд хоцрогдож, өөрсдөө гадуурхагдах болсон.

Гэтэл Монголчууд, эргэн тойрныхоо улс үндэстэн (Хятад, Солонгос, Япон, г.м.), бас Монголд байгаа гадаадуудыг, төдийгүй өөрсдийн ах дүү үндэстэнгүүд (Өвөр Монгол, Казак, Уйгар, Буриад, г.м.) -ийг ямар ч ухаангүй үзэн ядаж, гадуурхах юм.
Racism бол өнөө цагт хоцрогдсон үзэл!

Үндсэрхэг үзэл гэдэг бол өөрийн үндэстэнээ хайрлах үзэл болхоос, бусад үндэстэнүүдийг үзэн яддаг үзэл биш.

Хамгийн их хүч бол хайр

2010-05-24T04:42:00.000-07:00

Хамгийн хортой зуршил бол санаа зовох
Хамгийн сайхан баяр бол хүнд баяр хөөр өгөх
Хамгийн их хоосролт өөрийгөө хүндлэх сэтгэлээ алдах
Хамгийн том асуудал бол айдас
Хамгийн их хүч бол хайр

Хамгийн хэрэггүй сэтгэлийн хөдлөл бол өөрийгөө өрөвдөх
Хамгийн дэгжин хувцаслалт инээмсэглэл
Хамгийн үнэтэй өмч шулуун шудрага зан
Хамгийн найдвартай сэтгэл урам зориг
Хамгийн хөнөөлтэй зэвсэг бол буруу үг яриа

МОНГОЛЧУУД дэлхий дээр Германчуудын дараа орох хамгийн RACIST хүмүүс үү?? !!

2009-10-07T07:28:00.000-07:00

Racist, Racism гэж арьс өнгөөр ялгаварлах үзэл гэж орчуулагддаг ч ..
жинхэнэ утга нь, үндэс угсаа, гарал үүсэлээр нь ялгаварлах (ялгаварлан гадуурхах) үзэл гэсэн илүү өргөн хүрээтэй.

Монголчууд ер нь яс юман дээрээ одоо үед дэлхий дээр байгаа хамгийн racist хүмүүс юм шиг санагдах юм.

Ийм үзэл бол бараг эрт үед л хамгийн зөв байсан байх.. тэгээд сүүлд Германчууд Еврей үндэстэнийг ийм үзэлээр гадуурхаж хоморголож алсан нь, одоо хүртэл хамгийн аймшигтай, бас уучламгүй зүйл байж, одоо хир нь Германчуудыг дэлхий нийтээрээ буруутгахад хүргэж, ийм үзэлтэнгүүд хоцрогдож, өөрсдөө гадуурхагдах болсон.

Гэтэл Монголчууд, эргэн тойрныхоо улс үндэстэн (Хятад, Солонгос, Япон, г.м.), бас Монголд байгаа гадаадуудыг, төдийгүй өөрсдийн ах дүү үндэстэнгүүд (Өвөр Монгол, Казак, Уйгар, Буриад, г.м.) -ийг ямар ч ухаангүй үзэн ядаж, гадуурхах юм.

Racism бол өнөө цагт хоцрогдсон үзэл!

Үндсэрхэг үзэл гэдэг бол өөрийн үндэстэнээ хайрлах үзэл болхоос, бусад үндэстэнүүдийг үзэн яддаг үзэл биш.

Хүүxдүүддээ төвд биш МОНГОЛ нэр өгцгөөе !

2009-08-07T23:55:00.000-07:00

Монголчуудын бараг тал нь төвд нэртэй байхаа.

Одооноос хүүxдүүддээ төвд биш МОНГОЛ нэр өгцгөөе !!!

Ихэнх төвд нэрнүүд хөгшин ахимаг насныханд байдаг ч,
арай залуу үеийн зарим түгээмэл төвд нэрнүүд:

Бадам (Бадамцэцэг, Бадмаа ...)
Сүрэн (Бямбасүрэн, Мягмарсүрэн)
Дулам - Дуламсүрэн ..
Чимэд,
гэх мэт.. дэндүү их байдаг даа.

Ер нь төвд нэрнүүдийн утгийг бид сайн мэддэггүй.
харин Монгол нэрнүүд Монгол утгатай (мэдээж), тэгээд ойлгогдоно.

жишээ нь:
- Баяр
Жаргал,
Цэнгэл
Гэрэл
Туяа
Баатар
Сүх
..гэх мэт...

зарим хүмүүс анзаардагчгүй, аль нь төвд аль Монгол нэр болохыг нь ч мэддэггүй болхоор ингэж жишээ татлаа.

Хүн бичнээс үүссиймуу?

2009-07-28T08:32:00.000-07:00

Хүн заавал өөрийгөө сармагчингаас үүсэлтэй байлгамаар байгаан байх даа?!! Уг нь одоо байгаа сармагчингаас үүсэлтэй гэхээргүй л оюун ухаантай, зүрх сэтгэлтэй юмсан. Хүн гэдэг чинь энэ дэлхий дээрх хамгийн дээд бүтээл шүү дээ. Тэрнээс аль нэг амьтан нь бусдаасаа тасархай түрүүлж хөгжөөд хүн болчихоогүй байлтай юм даа.

The Two Horses Of Genghis Khan

2009-07-16T08:55:00.000-07:00

The Story of the Weeping Camel, The Cave of The Yellow Dog гэсэн кинонуудыг найруулан гадаад дотоодын олон кино festival-аас өндөр үнэлгээ авч шагнал хүртэж байсан Даваагийн Бямбасүрэнгийн шинэхэн уран бүтээл болох The Two Horses Of Genghis Khan киноны анхны trailer-ыг хүргэж байна

itismovie.blog

Ийм кино гарч байгаа юм байна. Баримтат кино юмуу даа. Гоё л санагдаж байна шүү.

"Чингис Хааны хоёр морь" гэж : Ар , Өвөр 2 Монголыг хэлж байгаа гэж ойлгож байна. Бямбасүрэн гуайн энэ кино өмнөх кинонууд шиг нь олон шагнал авч, бүр Оскар авахыг ерөөе!

дашрамд:

Саяын Төвд, Уйгарын бослогууд шиг, дараа жил Өвөр Монголчуудыг дахин босгож мэдэх л кино. гэсн..

Friends don't let friends drive drunk

2009-06-25T01:59:00.000-07:00

"Friends don't let friends drive drunk"

ХОГ

2008-12-17T21:27:00.000-08:00

Баттулга сайдаа ажил хийвэл дуустал шүү!

Ийм сайхан байгууламж босгож болсым чинь, энэ муу хогны асуудал бол дорно нь шийдчихнэ байлгүй дээ..

Зургийг Ганбат (Агшин.мн)

Crop Circle in Mongolia

2008-10-30T02:35:00.000-07:00

Нөгөө харь гаргийнхан хийгээд байна гэлцдэг тарайн талбай дээрх янз бүрийн геометрийн логик дүрснүүд байдаг даа. Гэхдээ яг харь гаргийнхан хийсэн нь батлагдаагүй л дээ. Харин ихэнхийг нь хүмүүс урладаг болох нь тогтоогдсон байсан. за тэр ч яахуу.

Манай Монголыг маань харин харь гаргийнхан нь ч юм уу, эсвэл нөгөө уран гартан (уран хадланч?, уран өвс цавчигч? хаха ..) нь тоосон бололтой. Тоогоод байх ч юу байхав. Энэ жил Монголд арай нэг дорвитой юм хийгдэх шиг болсон Атар аянг мялаасан ч юм билүү.

ямартай ч нөгөө алдарт Crop Circle гэдэг тариан талбай дээрх дүрсийг сийлжээ. Jeroen Nooter нь хадланч Чулууны хамтаар, Сэлэнгэ аймгийн нэгэн талбайд Арга Билэг (Билиг?) дүрсийг бүтээсэн байх юм.

Нээх онцын хэрэгтэй эд биш юм шиг боловч, гоё сонин л бна. Энийг үзэх гэж нутгийн ойролцоох хүмүүс зөндөө л очоо биз. Цаашдаа жил болгон ингэж хийгээд, тэр нь газар аваад аймаг болгонд хийдэг болоод, бүр давраад уралдаан энтр болоод (хаха), тэгээд жуулчид бас ирж үзээд ... тэгсэн чин Англи иймэрхүү crop circle их хийж гадныханы сонирхолыг татдаг шиг, газар нутгаар хавигүй том Монголд энэ crop circle нь газар аваад балай авбал одоо яанаа ... гэж мөрөөдхөд сонирхолтой л байна. хэхэ.

За ер нь юутай ч, энэ ганц арга билэг тэгж их том нөлөө үзүүлэхгүй байлаа ч, нүдэнд харагдаж, биед наалдхааргүй жижиг нөлөө, соёлыг мэдрүүлж л байгаа. ядаж л тухайн тариалангийн талбай байдаг орчны баг, баригад, сумынхан юмыг арай өөрөөр харж, бас сэтгэдэг болох байлгүй дээ гэж хийсвэрхэн горьдоё доо.

Морин хуур, уртын дуу

2008-06-05T22:33:00.000-07:00

Монголын маань 2 бахархал болсон Морин хуур, уртын дуу-г хятадууд Өвөр Монголоор далимдуулж их булаацалдах болсон. тэгсэн бүр моринхуур.ком , уртындуу.ком гэсэн албан ёсны (.ком) домэйн-уудыг аль хэдийн авчихсан ч байх шиг. энэ Өвөр Монголчууд өөрсдөө хийcэн сайт болов уу, эсвэл Хятад цаанаас нь ингэж хийлгэсэн болов уу.!

... Монголын "Алтан Ураг" эд нар шиг хамтлаг дуучид хурдхан шиг дэлхийн хөгжмийн зах зээлд нэрд гараасай.

Байгалийн цаг

2008-04-05T05:51:00.000-07:00

Доорхыг уншаад, хүн байгалийн цагаар унтаж байвал эрүүл мэнд зөв голдиролдоо орж, урт наслах юм байна гэж бодлоо. Өөрөөр хэлбэл, нар жаргахад унтаад, нар мандахад босож сурвал хэрэгтэй юм шиг байна шүү. Нар жарганаа гэдэг чинь байгалийн гэрэл унтарч, нар мандахад гэрэл асч байгаа гэсэн цаанаасаа зохицуулагдсан эд шиг байгаа юм.

Урт наслалтын гормон

Олон төрлийн өвчин, хортой хоргүй хавдар, наснаасаа эрт хөгшрөх, стресс зэргээс биднийг хамгаалж байдаг гормон болох мелатонины хоногийн хэрэгцээний 70 хувь нь чухамдаа шөнийн цагаар боловсруулагдаж байдгийг судалгаагаар тогтоожээ.

Мелатониныг боловсруулдаг булчирхай тархинд байдаг. Мелатонин өдөр шөнө ээлжлэхэд бие организмын дасан зохицолд тусалж, өвөл болоход амьтдыг ичээнд нь оруулж, шөнө биднийг оронд маань оруулдаг. Биднийг гүн нойрондоо байх үед мелатонин ажилдаа орж, эд эсийг сэргээж, өвчилснийг нь анагааж, эрхтнүүдийг маань бэхжүүлж байдаг ажээ. Мелатонин нь эд эс, ДНК-г задалж байдаг чөлөөт тогтвортой тогтворгүй молекулуудыг хамгийн хүчтэй шингээгч, исэлдэлтийг эсэргүүцэгч, байгалийн хамгийн хүчтэй дархлаа тогтоогч юм. Оросын ШУА-ийн өндөр наслалтыг судлах нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч, профессор Владимир Анисимов тайлбарлахдаа “Хэрэв энэхүү гормоныг ялгаруулагч булчирхайг биологийн цагтай зүйрлэвэл, мелатонин нь түүний явалтыг хангагч дүүжин нь юм. Дүүжингийн савлалтын далайц буурахад аажимдаа цаг зогсдог шүү дээ” гэжээ. Нас ахихын хэрээр гормоны ялгаруулалт буурна. “Дүүжингийн” савлагаа улам сулран суларсаар, элдэв өвчинд өртөмтгий болж, хөгшрөлт эхэлнэ. Энэ бол хөгшрөлтөд нөлөөлөх нэлээд гол хүчин зүйлсийн нэг юм. Лабораторийн амьтад дээр хийсэн туршилтаас үзэхэд, өдрийн гэрэлтэй байх хугацааг нь зохиомлоор уртасгахад, амьтдын эд эсүүд нь гэмтэж, хөгшрөлтийн үйл явц хурдасч байв. Ингэж туршилтын амьтдын мелатонин боловсруулах хэмнэлийг зохиомлоор алдагдуулахад амьдрах хугацаа нь 20 хувиар хорогдож байжээ.

Италийн доктор У.Пьерпаолли тэргүүтэй эрдэмтдийн хийсэн туршилтаар хөгшин амьтдад мелатонин хийхэд тэдний амьдрах хугацаа 25 хувиар уртасч байсан байна.

Хүмүүс дээр иймэрхүү туршилт хийгээгүй боловч, дээрхийг баталж байгаа томоохон судалгааны ажлууд байна. Жишээлбэл, байнга шөнийн цагаар ажиллаж байгаа хүмүүс мелатонины архаг дутагдалд орсон байдаг. Үүний улмаас эдгээр хүмүүс зүрхний титэмт судасны өвчин, цусны даралт ихсэх, судас хатуурах, таргалалт зэрэг өвчинд нэрвэгдэх эрсдэл ердийн хүмүүсээс 40-60 хувь илүү байдаг гэнэ. Энэ бүх хүчин зүйлс хүний амьдралыг богиносгож байдаг ажээ.

Та шөнө дөл болтол компьютерийн дэргэд сууж, үүр цайтал ном уншин эсвэл шөнөжин нойроо хугаслан зугаа цэнгэл хөөж байна уу? Зөөврийн гэрлээ асаалттай нь юмуу эсвэл цонхны хөшгөө таталгүй их хотын шөнийн гэрэлд унтаж байна уу? Хэрэв тийм бол шаардлагатай хэмжээний мелатонин хэмээгч гормоноо таны бие организм аваагүй гэдэгт итгэлтэй байж болно. Чухамхүү илүүдэл гэрэлтүүлэг нь том хотуудын оршин суугчдын амьдралыг богиносгох бас нэг хүчин зүйл болж байна гэж эрдэмтэд үзэж байна. Тийм болохоор “гэрлийн бохирдол” гэсэн тусгай нэр томъёо хүртэл хэрэглэх болжээ.

Залуу байхад энэ бүхэн эрүүл мэндэд мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлдэггүй боловч байгалийн жамаар мелатонины боловсруулалт буурах үед нойр муудах, ядаргаанд орох зэрэг асуудал үүсдэг байна.

Д.Ариун

gogo.mn -ees

Earth Hour 2008

2008-03-27T19:17:00.000-07:00

2008 оны 3-р сарын 29-нд үдээс хойш 8 цагт (8.pm) дэлхийн хүмүүс маань амьдарч байгаа эх дэлхийдээ нэг цагийг (60 минут) зориулах гэж байгаа юм байна.

Ингэхдээ бүтэн нэг цагийн туршид дэлхийн өнцөг булан бүрт амьдарч буй айл өрх, албан байгууллага, үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа түр зогсоон дэлхийн дулаарал, байгалийн бохирдлыг багасгахад хувь нэмрээ оруулах гэнэ.

Энэ үйл ажиллагаа нь 2 дахь удаагаа зохион байгуулагдаж байгаа бөгөөд, өнгөрсөн жил анх удаа Австралид зохион байгуулагдахдаа Сиднэй хотын агаарын бохирдолыг 5%-аар багасгасаж, цахилгааны хэрэглээ10.2%-аар буурсан байна. Өнгөрсөн жил 2270 байгууллага, 68506 хувь хүн оролцсон бол, энэ жил (3-р сарын 28-ны өдрийн байдлаар) 18,562 бизнэсийн байгууллага 253,020 хүн оролцохоо мэдэгджээ.

Earth Hour 2008

Энэ үйл ажиллагаанд оролцож байгаа компаниуд нь дэлхийнхээ эрүүл байдлын төлөө хувь нэмрээ оруулахын хажуугаар өөрсдийн нэрийг олонд дуулгаж, хэрэглэгчид, ард иргэдийн дунд сайн нэр хүнд олох гэсэн давхар стратеги ч мөн явагдаж байгаа юм.

УБ хот маань энэ үйл ажиллагаанд оролцоод дараа гарах үр дүнг нь харвал ямар ч байсан эерэг тоо гарах нь маргаан үгүй.

Уг нь оролдоод үзвэл ...

ХАВАР ИРЛЭЭ ШҮҮ ЗАЛУУСАА! ХАНЦУЙГАА НЭГ ШАМЛАХ УУ ?!

2008-03-11T23:39:00.000-07:00

Энэ 60 настай өвөөгийн ярианаас авууштай, бодууштай юм ямар их байна гээч!

Баянзүрх дүүргийн Тээвэрчдийн гудамж буюу бидний нэрлэж заншсанаар зүүн дөрвөн замаас хойш Мамбадацан хийд рүү өгссөн төв зам байдаг. Энэ замын баруун талд 11а байрны ойр орчноо тэтгэврийн хөгшин өөрийн зардлаар зүлэг, мод тариад нэлээд удаж байгаа гэж сонсоод тэр буянтантай уулзлаа.

-Сайн байна уу? -Та өөрийгөө болон гэр бүлээ танилцуулаач. Хэзээнээс ойр орчнынхоо ногоон бүсэд анхаарал тавих болов?
-Намайг Ц.Дашжамц гэдэг. Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумынх. Цэргийн газар ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гараад 11 жил болж байна. Армийн бэлтгэл дэд хурандаа. Нас 60 дөхөж явна. Эхнэр, гурван хүүхэдтэй. Манайх энэ байранд 2002 онд нүүж орсон юм. Социализмын үед тарьсан хэдэн улиасыг эс тооцвол ямарч зүлэг, цэцэг, мод байхгүй шороо тоос бужигнасан газар байсан. Тэгээд л байрныхаа ойр орчмыг тохижуулах тал дээр анхаарал тавьж эхэлсэн. Ах нь улсын хөрөнгөөр хоёр ч сургууль төгссөн учраас улсдаа өртэй гэж бодож явдаг шүү. Ногоожуулах ажил иргэн бүрийн ажил гэж би боддог. Ганц дан СӨХ-ийн ажил биш юм.

-Цэргийн байгууллагад ажиллаж байсан танд мод, цэцэг тарих талаар мэдлэг хэр байв даа?
Эхэндээ ч нээрээ мэдлэг байгаагүй. Энэ талын ном, сонин, сэтгүүл цуглуулж зарим нэг хүнээс зөвлөгөө авч ажлаа эхэлсэн. Одоо бол хэрийн агрономичоос дутахааргүй туршлага хуримтлуулсан гэж болно.

-Энэ хугацаанд хэчнээн хэмжээний газрыг хэдэн төгрөгөөр зүлэгжүүлж мод тарьсан бэ?
-Нийтдээ нэг га орчим газрын хөрсийг боловсруулж мод, зүлэг, цэцэг тарьсан. Төмөр хашаа хийж хамгаалсан, мөн зарим нэг газрыг цементэлсэн. Ойролцоогоор найман сая орчим төгрөгийн зардал гаргасан.

-Нууц биш бол энэ мөнгийг яаж олдог вэ?
-Тэтгэвэрт гарснаасаа хойш мөнгө олох гэж олон төрлийн бизнес хийж үзсэн.
Микроавтобус барилаа. Мөн Туулын эрэг дээр явуулын цайны газар нээж хуушуур хийсэн. Дарь-Эхэд машиний гарааш барьж, Да хүрээ захад хүний дэлгүүр ажиллуулж байсан гээд яривал олон юм байна. 100-н айлын паспортын хэлтсийн баруун талд ямар ч үйл ажиллагаа явуулдаггүй байх үед анх хашаа авч вагончик тавиад сэлбэгийн дэлгүүр, цайны газар нээж ажиллуулж байсан. Тэнд одоо маш олон хүний бизнесийн орчин болж амьдралыг нь тэтгэж байна. Хүүхдүүд миний бизнесийг үргэлжлүүлж байгаа. Амьдралын энгийн хэрэгцээтэй илүү гарсан хэдэн төгрөгөө энэ ажилдаа зориулдаг юм. Мөнгийг би ямар өвөртлөөд үхэх биш үр хүүхдүүдийнхээ амьдрах орчныг сайжруулъя л гэж бодох юм. Хүүхдүүд шороо тоосгүй газар тоглож гүйлдэж байгааг хараад сэтгэл тэнэгэр явдаг. Би ч гэсэн ач зээгээ тоглуулаад ногоогоо усалж байхад сайхан үнэртээд сэтгэл тэнэгэр байдаг юм.

-Таны хийсэн энэ их ажлыг оршин суугчид болон дээд газар ойлгож, дэмждэг үү?
-Одоо үеийн хүүхэд залуучууд цэцэг таслаж, мод хугалахгүй их ухамсартай болсон. Энэ л миний хувьд их том шагнал болдог. Манай байрны нэг залуу миний энэ ажилд гар бие оролцон тусалдагт баярлаад түүнд тэтгэврээ өгчихдөг юм. Мөн дүүргээс их дэмждэг. Чингис хааны 800 жилийн ойн медаль, Нийслэлийн 365 жилийн ойн шагнал, болон мөнгөн шагналаар шагнасанд их баярлаж явдаг.

-Одоогоор таны хийж байгаа ажил юу вэ?
“АПУ” ХХК-аас “Амьдрах орчноо сайжруулъя” төслийн уралдаан зарласан. Энэ уралдаанд өөрийн хийсэн хэдэн жилийн ажлаараа оролцож байгаа.

-Гадаа хүлэмж байсан. Энэ бас таны хийсэн ажил мөн үү?
-Тийм ээ. Энэ хүлэмжинд 6000 орчим цэцэг үрслүүлж өөрөө хэрэглээд зогсохгүй Сансар хорооллын СӨХ-үүдэд тараасан.

-Та энэ модны суулгац, үрээ хаанаас авдаг вэ?
-Сэлэнгийн Шаамараас авдаг. Мөн хороо дүүргээс ч өгдөг. Сонинд ярилцлага өгч байгаагаа ашиглаад үргэлж бодож явдаг зүйлээ хэлмээр байна.
“БНСУ-д жилдээ нэг удаа бүх нийтээр мод тарих өдөр болдог юм гэсэн. Монголд ийм хөдөлгөөн өрнүүлмээр байна. Хүн бүр мод тарих завгүй байдаг ч бизнесмэн, эрх мэдэл бүхий хүмүүс над мэтийн хүмүүст хандвал хамтарч ажиллахад бэлэн байна. Миний утас: 99759980, 460228 Мод тарих, орчноо цэцэрлэгжүүлэхэд мэдлэг дутвал надад хандаарай.

-Таны сэтгэл дундуур явдаг зүйл юу вэ?
-Гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалт гээд ганц хоёр өдөрт л бужигнаад мод тарьчихдаг. Энэ бол учир дутагдалтай юм. Тэгээд тарьсан зарим мод нь ургахгүй үхчихдэг. Модыг анх тарихдаа хөрсний боловсруулалтаа сайтар хийж тарьчихаад түүнийгээ марталгүй арчилж хашаа хамгаалалт сайн хийхгүйн улмаас ялангуяа өвөлд, мод гэмтэж их хугардаг. Өвөл нь зам хальтиргаатай байна гээд замруу давс цацдаг. Энэ давстай цасаа цэвэрлэх нэрийдлээр мод зүлэг ургах газар луу хийчихдэг нь маш буруу юм аа. Миний энэ ажилд хань ижил үр хүүхдүүд оролцож тусалж дэмждэгт их баярладаг. Бүх ажлыг би ганцаараа хийчихээгүй юм. Ингээд энэ бүхний эцэст бид бүгдээрэй Улаанбаатараа ногоонбаатар хот болгох боломж бид бүхэнд байна гэдгийг дахин дахин хэлмээр байна.

eh survalj

holbogdoh medee1

holbogdoh medee2

Ганц эелдэг үг бүтэн өвлийг дулаан байлгаж чадна

2008-02-23T03:06:00.000-08:00

БНСУ–д суралцагч Монгол Оюутны Холбоо (СМОХ)-оос зохион байгуулж байсан доорх гарчиг бүхий зохион бичлэгийн уралдаанд бичиж байсан эссэгээ хуваалцъя:

“Монгол улсын хөгжлийн төлөө хилийн чанадад сурч буй миний хэлэх үг”

Монгол улсын маань хөгжилийн төлөө олон ч жил олон ч хүн ярьсаар ирж байна. Мэдээж тэр их ярьсан хүмүүс дотор дорвитой юм хийж бүтээсэн нь цөөнгүй байгааг дурьдах юун. Гэхдээ дорвитой хийгдсэнээсээ дорвигүй хийгдсэн ба ор хийгдээгүй нь их болоод өдийг хүртэл бид ярьсан хэвээр л байгаа хэрэг биз. Ингэж их ярихдаа бид зөвхөн улс төр, эдийн засаг гэх мэт нийгмийн хөгжилийн талаар л үргэлж авч хэлэлцдэг. Харин энэ удаа байнга яригддаг нийгмийн хөгжилийн талаар биш хүн ардын, иргэн хүний хөгжлийн талаар цухуйлгая гэж бодлоо. Улс төрч, эдийн засагчдад хандаж биш, өөрийн адил бусад иргэн хувь хүмүүстээ хандаж бичье гэж зорилоо.

“Хүн бол нийгмийн бүтээгдэхүүн мөн” гэсэн хуучирсан гэж хэлж болох үг байдаг. Энэ үг тухайн социалисмынхаа үед бол үнэн үг байсаан. Харин өнөө үед “Нийгэм бол хүний бүтээгдэхүүн” гэж ярих болж ээ. Өөрөөр хэлбэл, ард түмэн бид нар улсын маань толгойд байгаа хүмүүсийн нийгмээ хөл дээр нь босгох цагийг хүлээгээд, тэдний юу буруу хийж байгааг нь хараад, юу хийхгүй байгаад нь бухимдаж өөрсдийнхөө нервийг барж, эд эсээ үхүүлж байхын оронд, энэ нийгмийг бүрдүүлж байгаа эздийн хувьд бид өөрсдөө энэ нийгмээ өөрчилж, сайжируулж, өөрсдөө сайн сайхан нийгмээ “бүтээх” цаг болж ээ.

Яаж вэ гэхийн өмнө яагаад вэ гэсэн асуултанд хариулья. Улс орны хөгжлийн талаар яригдах үед эдийн засаг, улс төр нийгмийн асуудлуудын талаар ярих нь мэдээж байх ёстой зүйл. Гэвч өөр бас нэг өнцөгөөс хараад үзвэл, материаллаг байдлын хувьд бол Монгол маань тусгаар тогтносон улс болсоноосоо хойш өдийг хүртэл хөгжөөгүй биш мэдээж хөгжисөн, дэвшсэн. Бид ардчилал гэгч шинэ “соёл иргэншил”-д алхан орж, зах зээл гэгчид нь хөл тавьсанаар гэнэтийн өөрчлөлтөд өртөж одоо ийм зутруу байдалтай байгаа гэж мэддэг хүмүүс нь оношлоод байгаа шүү дээ. АНУ ч цагтаа 1930-аад оны үед эдийн засгийн их уналтад орж л байсан. Тиймээс аль ч улс оронд хөгжил шууд ирчдэггүй, замнах ёстой замаа туулаад явна. Бид ч мөн туулаад л явж байна, хөгжөөгүй биш хөгжөөд л явж байгаа.

Улс орны хөгжөөгүй байгаа, төр засагчидын уйваагүй байгаа байдлаас болж Монголын ард иргэд дор бүрдээ уур уцаартай, бухимдалтай ажиллан аж төрж байна гэж олон хүмүүс үзээд байгаа. Харин иргэн та улс орны энэ байдлыг харж хоосон гасалж, уур бухимдлаа өөртөө болон өрөөлд гарган ийнхүү өдөр бүрийг бүрхэгээр өнгөрөөх хэрэгтэй гэж үү?! Таны ингэж өнгөрөөсөн өдөрүүд эцэст нь таныг ямар ч хэрэггүй зүйлд санаагаа зовоон сэтгэл хангалуун бус буюу аз жаргалгүй амьдралаа өнгөрөөхөд хүргэнэ шүү дээ. Ингэж санаа зовох нь яагаад ямар ч хэрэггүй зүйл вэ гэсэн гэхээр, өмнө хэлсэний адил, та санаа зовсон ч бай зовоогүй ч бай улс маань хөгжих л болно. Хөгжиж байгаа энэ цаг үед амьдарч байгаагийн хувьд та бид энэ хөгжилд нь оролцож ч болно, эсвэл өөр хэн нэгэн хийх л болно. Хэн ч хийсэн бай та өөрийн энэ амьдралаа бүрхэг биш гэгээлэгээр өнгөрөөх хэрэгтэй. Та бид хамтдаа энэ нийгмээ бүрхэг биш гэрэлтэй байлгах хэрэгтэй. Харин яаж вэ?

Иргэн хүн та оюутан залуу нэгэн байж болно эсвэл нийтийн тээврийн мөнгө хураагч нэгэн байж болно. Та жижиг бизнес эрхлэгч байж болно эсвэл банкны үйлчилгээний ажилтан байж болно. та хэн ч бай, энэ нийгмийн уур амьсгалыг дулааруулья гэвэл өдөр тутмын жижиг үйлдлүүдээс л та бид эхлэх нь зүйтэй. Энэ жишээнүүд дээр аваад үзье л дээ. Залуу та “яс юман дээрээ” төрийн буруугаас болж биш өөрийнхөө залхуурлаас болж мөнгөгүй автобусанд орж ирчээд кондуктортай зодолдож хоёр биенээ зовоох хэрэгтэй юу? Та кондуктор ч мөн ялгаагүй ядарсан нэгнийг автобуснаасаа өшигчин гаргаж, хэрүүлч хүний жишээ загвар болж яригдах нь сайхан гэж үү? Мөн банкны ч бай юуны ч бай нийтийн үйлчилгээний байгууллагын ажилтан та амьдрахын төлөө зүтгэж байгаа ард иргэдийнхээ алтан цагаас нь хороож дэмий хүнд суртал гаргахын шалтгаан нь яг юу вэ? Бизнес эрхлэгч эсвэл дэлгүүр ажиллуулагч та нийгмийнхээ байдалд сэтгэл дундуур байгаа хэрэглэгч иргэддээ яагаад халуун дотноор эелдэг үйлчилж болохгүй гэж. Энэ хэдхэн жишээг базаад, нэг үгээр хэлвэл, нэг хип хоп дуучины дуулсанаар бид “Баярлалаа гэж хэлэх болгонд сүртэй юм гэж шоолж, Уучлаарай гэдэг үгэн дээр хорголоо тоолж” байдаг. Энэ энгийн жишээнүүд бол зүгээр нэг бидний өдөр дутмын харилцааны соёл төдийхөн биш юм, энэ бол иргэн хүний ХӨГЖИЛ, энэ бол бидний амьдарч байгаа нийгмийн ч ХӨГЖИЛ мөн.

Ирээдүйгээ эерэгээр төсөөлж амьдрах нь, ирээдүйгээ сөрөгөөр бодож амьдрахаас хэд дахин илүү үр дүн, амжилтыг авчирдаг гэдэг бол яах аргагүй үнэн үг. Тиймээс бид бүгд маргаашаа сайхнаар бодож өдөр бүрийг эерэг байлгаж, бусадтай халуун дулаанаар харьцаж, өөрсдийн ажил амьдралаа ийн хэвшүүлж чадвал та бидний хувийн амьдрал, бидний болон үр ач нарын маань нийгэм, амьдрах орчин сайн сайхан болох нь гарцаагүй.

Та ганцаараа үүнийг хэрэгжүүлээд, бусад нь хийхгүй бол яах вэ гэж бүү бодоорой. Та ингэж эерэг дуулаан байдалтай байсанаар ядаж л та өөрөө энэ амьдралын өдрүүддээ бухимдалгүй байх болно. Таны ойр дотныхон ч таны тэрхүү дотоод дулааныг чинь авах болно, бас суралцах болно. Цаашлаад тэд бусаддаа ч нөлөөлнө. Бодит байдал дээр, хэрэв та ингэж байж чадвал таны дэлгүүрт илүү их худалдан авагч ирэх болно, та ч баяртай, тэд ч баяртай байна. Хэрэв та ийм сэтгэлээр хоол хийдэг бол таны гуанзанд илүү олон хүн орж ирдэг болно. Та ч амжилттай байна, таны сайхан сэтгэлээр хийсэн хоолыг идсэн иргэд ч ажилаа хийхдээ эрч хүчтэй байх болно. Тиймээс “гоочлох тусам нь би улам өнгө орон гялалзах болно” гэдэг шиг та одоо байгаа нийгэмд дийлдэлгүй, өөрийнхөө болон таныг хүрээлэн байдаг бусдынхаа эерэг дулаан уур амьсгалтай амьдралын төлөө улам өнгө орж, өөдрөг байн гялалзаарай.

Тиймээ, бид нийгэмдээ дийлдэж, энэ болохгүй байгаа нийгмээсээ болж өөрсдийн амьдралаа бүрхэг, сэтгэл дундуур байлгаж, нийгмийнхээ бүтээгдэхүүн нь байх биш, бид өөрсдөөсөө эхэлж, өөрсдийн орчин тойрондоо нөлөөлж, ингэснээрээ энэ нийгэмдээ гэрэлтэй сайхан амьпралын үрийг тариж, бусадтайгаа хамт түүнийгээ ургуулан, энэ нийгмээ өөрсдийн бүтээгдэхүүнээ болгох цаг ирсээн.

“Ганц эелдэг үг бүтэн өвлийг дулаан байлгаж чадна”
~ Япон ардын зүйр үг ~

тэгвэл,
"Та бидний ганц ЭЕРЭГ үйлдэл бүхэл бүтэн нийгмийг ч дулаан болгож чадна"

ТЭНГЭР ШИГ БАЙ

2008-01-29T19:27:00.000-08:00

Доорх шүлгийг өмнө нь хальт л сонсож байснаас бүтнээр нь уншиж байсангүй. Саяхан нэг найз надруу явуулсаныг нь залхууралгүй бүтнээр уншаад үзвэл их гоё шүлэг шиг санагдлаа. Та мэдэх байх.

ТЭНГЭР ШИГ БАЙ

Хамаг бүгдээр чамайг
Харааж нулимж байвч, тэнгэр шиг бай!
Хамгийн сайн хүмүүс гэж
Хашгирч ерөөж байвч, тэнгэр шиг бай!

Тэвчээр барагдаж, нөхөд чинь орхивч
Тэнгэр шиг бай, мөнхөд амгалан...
Тэргэнд суулгаж, алтан титэм өмсгөвч
Тэнгэр шиг бай, юу ч болоогүй юм шиг...

Хамгийн хайртай хүн чинь хаяж одсон ч
Хан тэнгэр нурчхаагүй цагт, бүү зов!
Гүтгэж, доромжилж бахаа ганц хангавч
Гүн тэнгэр хэмхрээгүй цагт, бүү ай!

Өвчин зовлонд нэрвэгдэж, тартагтаа тулавч
Өнө мөнхийн тэнгэр шиг бай, чи ялна
Өрөөл бусдад тоогдохоо байж, мартагдавч
Өндөр тэнгэр дээр чинь цэлийж буйг бүү март!

Яг л амьдрал чинь дуусаж, явах замгүй болсон ч
Яадгаан алдалгүй хүлээ, тэнгэр шиг бай!
Яруухан санаа мехөсдөж, хулгай зэлгийд өртсөн ч
Ядмагхан амьтдыг бүү тоо, тэнгэр шиг бай

Олз омог чамд үүдээ хаасан ч тэнгэр шиг бай
Олон түмэн нүүрээ буруулсан ч тэнгэр шиг бай
Одод гялалзаж, наран саран ээлжлэх цагт
Орчлон дээр аавын хүү шантрах ёсгүй!...

Уур омог урин мунхгийг мартаж, тэнгэр шиг бай
Уйтан хорвоогоос илүү гарч, жигүүрээ дэлгэ...
Цөхрөл чамайг багалзуурдаж, цөлийн чоно шиг болгосон ч
Цөс ихтэй хүний үр гэдгээн бүү мартаарай!...

Цорын ганц хүү минь, бас охид минь, хүүхдүүд минь
Цохолж ирэх үйлийн үрээс бүү зугт, бүү ай!...
Хувь заяатай ямагт эвлэрч, тэвчээртэй бай...
Хуучин цагийн мэргэд хүлээж сурсан юм шүү!...

Орох оронгүй болсон цагтаа орчлонг бүхэлд нь олно, чи!
Онцлох нөхөргүй болсон цагтаа , хүнийг бас ойлгоно чи !
Аз жаргал ирнэ гэвч , удалгүй алга болдог юм
Аюул зовлон тохионо гэвч , төдөлгүй арилдаг юм ...

Жамаараа ертөнцөд юм бүхэн өдөр , шөнө шиг ээлжилнэ
Жаргал зовлонгийн алинд ч , мөнх тэнгэр шиг бай !...
Атаатан түмэндээ мууг үйлдэвч , хариуд нь сайныг бүтээ .
Ариун сэтгэлийн нугад буяны цэцэгс дэлгэрдэг юм ...

Ямагт чиний зөв байх албагүй , сайтар тунгаа
Ярьж хэлэх , хөдлөх бүхнээ өерөө хяна , сэтгэ
Хүсэл бүхэн биелэх албагүй , чандалж хорь,
Хүрэхийн эцэсгүй тэнгэр шиг бай, үнэнийг тэмтэр!...

Юм бүхэнд өөрийн цаг буй, сөрөөд нэмэргүй
Юлд атгасан хүн тулаанд хэрэгтэй, хуриманд нэмэргүй
Нохой болохоос нь өмнө гөлгийг хазаж хэмлэдэг юм...
Ноён болохоос нь өмне хөвгүүнийг басаж доромжилдог юм

Самуун дэгдээгчид үйлээн тайван хийг
Сандарч тэвдэх хэрэггүй тэнгэр шиг бай !
Салхи цагаан болохоор бүхнийг хийсгэдэг юм
Саваагүй амьтдын зиндаанд бүү уна !...

Эрх мэдэлтэй хүн хилэнц нүглээс зайлахгүй
Эд баялагтай хүн хүсэл шуналаас хагацахгүй
Ертөнцийн бүх юм хэмжээтэйг бүү март
Ер цагаа болохоор хумхийн тоос шиг сарнина

Энгийн хүн ардад ээлтэй бай, хайртай бай
Элдэв бусармаг явдалд бүү орооцолд!...
Үнэтэй цайтай бүхнээ бусдад өгч сур, бүү харамс
Үүрд оршихгүйн учир тус болох үйл бүтээ!...

Гаднаан ямагт бусдаас доорд бай, даруу бай
Гайхуулах хэрэггүй, дотроон тэнгэр мэт агуу бай!
Үг яриа хэрэггүй газарт харцаараа өгүүлж сур,
Үнэн худлыг ялгах аргагүй цагт бурхандаа залбир!

Өнөөдөр чамайг маргааш бусдыг хуурах хүмүүст
Өөр шигээ бүү итгэ, мөрийг хөөж чигийг барь!...
Хүү минь, хамгийн эцэст хэлэхэд нохой явдлыг дээдэл
Хүлцэн тэвчихээс илүү гавьяаг би мэдэхгүй!...

О.Дашбалбар

Гаж Жишгүүд 2

2007-11-08T09:01:00.000-08:00

Монголд маань ажиглагддаг зарим нэг "гаж" гэж хэлж болох зүйлсийн талаар өмнө нь нэг бичиж байсым. Тэгээд үргэлжлүүлнэ гэж хэлснээрээ хэдхэн зүйл нэмье.

- Эмнэлэгт уг нь эмчлүүлэх гэж очдог байтал, харин ч эсрэгээрээ өвчин аваад буцдаг болж ээ:
Манай эмнэлэгүүдийн эрүүл ахуйн байдал хангалттай сайн биш, дээр нь эмнэлэгт дандаа өвчинтэй хүмүүс очдог болхоор эмнэлэг гэж төрөл бүрийн өвчний нянгуудаар дүүрсэн газар болдог бололтой юм. Тэгээд эмчлүүлэх гэж очсон өвчтэй, сул дорой биетэй хүмүүс өвчин дээрээ нэмээд өөр өвчин тусчихдаг гэнэ. сануулж хэлхэд, ялангуяа ханиад хүрсэн биеийн эсэргүүцэл сул байх үедээ тэдгээр чанаргүй эмнэлэгүүдээр явах нь дэмий гэнэ шүү.

- Их дээд сургуульд, бүр дунд сургуульд ч ялгаагүй оюутан сурагчид маань хичээлийг биш авилгалыг сураад төгсөх юм:
Бид нар авилга, хээл хахууль гэхээр л нөгөө муу улс төрчид, төсвийн байгууллагийн ажилчидыг л дурьддаг. Тэд их хэмжээгээр авилга авдаг бол, манай нөгөө ардын багш нар чинь олуулаа авилга авч нийт хэмжээгээрээ нөгөө хэдтэйгээ хүчтэй өрсөлддөг байна. Бас дээр нь мэргэжлийн авилгачдыг бэлтгэж байна. Монголын аймаг хотуудад хийсэн нэгэн судалгаагаар, судалгаанд хамрагдагч нийт авилга өгөгчдийн 36% нь "багш"-д авилга өгсөн гэсэн гэнэ.

- Машинд нь суухдаа аваарын бүсээ бүсэлвэл "сүртэй Сүнжидмаа вэ" гэсэн нүдээр харах нь элбэг байдаг шүү. Монгол хүний гүндүүгүй зан гээл юм болгон дээр тэр зангаараа хандах гээд байдаг бололтой:
Нэг удаа такси бариад, урд суудалд нь сууж бүсээ бүсэлвээ. Тэгээд таксинаас буугаад хартал цагаан цамц маань бүслүүрний ороор хав хар болчихсон байж билээ. Тэгээд бодхоор бараг хүн болгоны сууж байдаг таксинд бүслүүр ашигладаггүй юм бол үлдсэн хичнээхэн хувь нь аваарын бүслүүрийг аврах бүслүүр ёсоор нь ашигладаг юм бол доо. Энд нэмээд дурьдхад, үүнд тэр гүндүүгүй зангаас гадна "санаа зовох" буюу нэрэлхүү зан бас нийтлэг байдаг байх.

- Давсаг чангатайгаас гадна, заваан "цэвэрч" Монголчууд
Даяарчлалд хөл тавьсан ч, жорлон дээрээ зогсдог Монголчууд:
УБ-д нийтийн бие засах газар олох гэсээр "ЮБи"чүүд (Улаанбаатарчууд [нээрээ нэрээ өөрчлөөд Утаанбаатарчууд болчлуу?]..) маань давсаг чангатай болсон гэцгээдэг. Гадуур жорлон олох гэж ингэж зовдог юм байж маргаашаа бодохгүй олдсон хэдийгээ олдсон дээр нь хайр найргүй ашиглахыг нь яана. Хувийн ариун цэвэрээ бодож байгаа нь гээд суудаг жорлон дээр зогсож бие засна. Эмэгтэйчүүд хүртэл өндөр өсгийтэй гуталтайгаа суултуур дээр нь гишгэнэ. Хүн болгон гишгээд байхаар бохир байхаас ч яахав. Харин хүн болгон арчаад цаасаа дэвсэж суугаад байвал арай л өөр баймаар юм. Банзан жорлон дээр гишгэж биеэ засдаг эртний дадлаасаа салаагүй байгаа юм болов уу?

... За баахан машины бүс, жорлонг хэрхэн зөв ашиглах талаар гарын авлага биччих шиг боллоо (хэхэ). Гэхдээ мэдээж энэ бол зүгээр нэг жижигхэн жорлон ванн, жалга хонхорын асуудал биш өнөөгийн Монголчуудын ерөнхий сэтгэлгээ, ухамсар, хөгжлийн болохгүй байгаа асуудлуудын хэдхэн жишээ шүү дээ.

Өөр ингэж жишиг болоод хүмүүс бүр анзаархаан ч больсон иймэрхүү гаж зүйлс зөндөө л байдаг даа. Та бас нэмэрлээрэй.

To all who live outside of Mongolia, will you ever go back?

2007-09-20T23:06:00.000-07:00

facebook дахь нэг Монголчуудын group-t "To all who live outside of Mongolia, will you ever go back?" гэсэн гарчигтай discussion board байна. Тэнд олон залуус нөгөө л яридагаараа "буцна", "буцахгүй" гээл янз бүрийн асуудлуудын талаар цэц булаацалдахын..

харин тэр дунд нь нэгэн Америк оюутны бичсэн нь таалагдаад энд тавьж байна. (шууд англиар нь тавьж байгаад уучлаарай, гэхдээ гадаадад байгаа хүмүүст зориуллаа.)

:

So I couldn't read all of the messages but I got the jist of it. Everyone is either die hard, "yes, I will return to help" or "no, I am comfortable here in America, why would I leave?" I am an America who went to Mongolia last year for 5 months to study and do some research. I will be returning to Mongolia next year, for the whole year, to do research on tourism and conservation. I will be back many many times in my life. I am especially intersted in the welfare of nomadic people and the effect of globalization on their lives. I am going there to help because Mongolia has a very dear place in my heart for an uncountable amount of reasons. I am not Mongolian but I feel that I have a duty to contribute and help MOngolia pull itself up by the bootstraps so that it can help its citizens and become the great country that it once was and should be. MONGOLIA NEEDS HELP! there is no doubt about that. I WILL BE STEPPING OUT OF MY COMFORT ZONE, especially since I don't know the language fluently! I don't understand social norms or mannerisms, and I HATE FAT AND CYY-TAI TSAI! but I eat it everyday and I try not to step on toes and I try not to be an ugly American. Although you are all entitled to your opinion to return or not to return (I understand the whole wage and education thing) I was very sad to hear that there are a number of Mongolians who are afraid of being uncomfortable, afraid of leaving their "THINGS" in america to make the beautful country of Mongolia a better place. life is not about being comfortable, its about taking a risk, creating meaning, and making a contribution. Of all the cultures in the world, I feel that Mongolians are one of the closest and it is heart breaking that I can see myself in Mongolia for a large part of my life, yet there are many Mongolians who themselves have become the ugly, selfish, fat American and are unwilling to change their ways. I think of the Lost Boys and what they went through, and what they are doing here in America so that they can go back to their country and make it live-able. I am sorry if America has made you so cynical about your country. I am sorry if American has made you selfish and "comfortable." I am sorry that you don't understand the magic of your culture, the land, and the people. I am sorry because you are missing out on something that you, as an educated person, have the ability to speak out about, to make better. I am sorry that you are unwilling to make a difference in this world. I am sorry that you have to look down on your country with disgrace and shame (so much that you say FUCK and MOGNOLIA in the same sentence.) Without the help of outside educated people, Mongolia will never prosper. I am sorry that you are willing to leave your past for something as miserable as wealth and material posessions that are meaningless, full of greed, and will never give you the fulfillment you seek.

Youre probally thinking that I have no right to say what I said, I do't know anything. But if I want to return to help, to make sacrifices, and live in the Outnee Bair where I take cold showers and the toilet never flushes, then I think I know a hell of a lot more than you.

Stand up for your country you pussies!

............
someone asks: Are you a missionary?
she replies: No. I have no religions affilation of any sort.- I am a student from Colorado who studies marketing, geography, tourism, conservation, and sustainable development. I am returning to Mongolia for a year on a grant. I am passionate. I have no other motives but to help.
............

life is not about being comfortable, its about taking a risk, creating meaning, and making a contribution.

авъяас

2007-08-22T05:50:00.001-07:00

Britain's Got Talent гэх Английн танигдаагүй авъяастанг тодруулдаг риалити шоу-г мэдэх биз. Энэ Connie гэдэг 6 настай охин үнэхээр төрөлхийн гайхалтай хоолойтой юм аа. авъяасаа гэж..

..тэгээд тэр авъяасыг нь тодруулаад дэмжинээ гэж..

Хөгжилтэй орнуудад иймэрхүү шоу нэвтрүүлгүүд олон байх юм аа. тэгээд энийгээ бүр том шоу бизнес болгоод сайхан хөгжүүлчих юм. Авъяастангуудаа сайхан дэмжээд дэлхийн хэмжээний одууд болгочих юм.

Монголд дээр үед байсан "Монгол Гайхамшиг" (билүү?) гэдэг нэвтрүүлэг энэтэй төстэй байсан байх. одоо бүр мартагдчижээ. Монголд маань ийм нэвтрүүлэг сайхан хөгжчихвөл гоёос гадна их хэрэгтэй юм шиг. Шалгарсан, бас гадаад хэлтэй авьяастангуудаа гадаадын ийм нэвтрүүлэгт нь оруулж сориж үзэхгүй юу : ) юмыг яаж мэдхэв, Амархүү шиг од болчих ч юм билүү, ядаж л Монголын нэр дуулдаад байвал болоол явчийш д, хэхэ.

Монголд бас "Оддын эрэлд" гэдэг дуучин шалгаруулдаг нэвтрүүлэг байсан ш дээ. тэр ч бас дажгүй л нэвтрүүлэг байсан ш д, харин одоо бас алга л болчих шиг боллоо доо.

Товчхондоо бол ийм нэвтрүүлэг Монголд ашигтай сайхан л шоу бизнес санагдах юм даа. Oдоо чинь Энтэртейн бизнес их ашигтай болсон зуун шүү дээ, гэж..

бизнес хийх нь

2007-05-21T02:34:00.000-07:00

Танд юу ч байхгүй байсан ч, та ямар нэг зүйлтэй болж болно.

Аав: Би чамайг миний санал болгох охинтой гэрлүүлмээр байна.
Хүү: Би өөрийнхөө хүссэн хүнтэй гэрлэнэ ээ.
Аав: гэхдээ миний санал болгох охин Билл Гэйтсийн охин ш дээ.
Хүү: аан, тэгвэл ч өөр хэрэг шүү... за тэгье.

Аав Билл Гэйтс дээр очив.

Аав: Би танай охинд нөхөр болох хүн оллоо.
Билл Гэйтс: Манай охин гэрлэхэд арай л эрт байна.
Аав: Гэхдээ тэр залуу Дэлхийн Банкны дэд захирал шүү дээ.
Билл Гэйтс: аан, тэгвэл ч өөр хэрэг шүү... за зөвшөөрлөө.

Аав Дэлхийн Банкны ерэнхий захирал дээр очив.

Аав: Танайд дэд захирал болгож болох нэг залуу байна.
захирал: Манайд дэд захирал больё гэсэн хүмүүс зөндөө байгаа.
Аав: Гэхдээ тэр залуу Билл Гэйтсийн хүргэн шүү дээ.
захирал: аан, тэгвэл ч өөр хэрэг шүү... за авья.

Танд юу ч байхгүй байсан ч, та ямар нэг зүйлтэй болж болно. Гагцхүү таны бодол зөв байх хэрэгтэй.

Энэ дэлхий дээр хоёр төрлийн хүн байдаг

2007-05-03T07:15:00.001-07:00

Доорхыг нэг номны блог дээрээс хуулж тавилаа. Их энгийн энэ жишээ маш хөөрхөн санааг хэлж байгааг та сонирхоод үзээрэй. Санаа ч гэж дээ, бид нар амьдралд сонсож л байсан энгийн мэт боловч чухал сургаалуудын нэг гэж бодож байна.

Палестинд “Галелей”, “Сөнөсөн” хэмээх хоёр тэнгис байдаг. Галелейн тэнгис нь маш цэнгэг устай, олон төрлийн загастай гэнэ. Мөн эрэг дээрх олон янзын өвс ургамал энэ тэнгисийг чимдэг бөгөөд энэ тэнгис ч тэдгээр ургамал, моддыг тэжээдэг.

...Иордан гол энэхүү тэнгисд цутгадаг юм. Энэ голын эрэг хавиар нь олон хүмүүс аж төрж, мөн ан амьтад, араатан жигүүртэн ч олноороо амьдардаг үнэхээр сайхан газар билээ. Иордан гол тэрхүү үзэсгэлэнт тэнгисийг дайран өнгөрч Сөнөсөн тэнгист мөн цутгадаг.

Гэвч Сөнөсөн тэнгист Галелейн тэнгистэй адил үсрэн цовхчих загас, салхинд хийсэх навчис, шувуудын жиргээн, хүүхдүүдийн инээд хөөр аль аль нь байхгүй. Энэ тэнгист хүн амьтан ирдэггүйн учир нь энд ямар ч амьдрал байдаггүй.

Энэ зэргэлдээ хоёр тэнгисийг юу ийм их ялгаатай болгоно вэ?

Иордан гол аль алинд нь сайн ус цутгадаг, тэдгээр тэнгисийн байрлаж байгаа газар ч бас гол шалтгаан биш.

Хамгийн гол ялгаа нь, Галелейн тэнгис Иордан голыг хүлээн аваад өөртөө байлгаад байдаггүйд байгаа юм. Иордан голоос орж байгаа ус болон гарч байгаа ус нь тэнцүү хэмжээтэй байдаг.

Харин нөгөө тэнгис нь орж ирсэн усыг хадгалаж өөр тийш гаргадаггүй юм. Эхний тэнгис өөрийн усыг байнга сэлбэдэг тул цэнгэг устай хэвээр оршин тогтнодог. Харин энэ тэнгис өөрөөсөө дусал ч ус гаргаж сэлбэдэггүй. Магадгүй үүнээс ч болж түүнийг Сөнөсөн тэнгис хэмээн нэрлэсэн болов уу.

Палестинд хоёр өөр тэнгис байдаг билээ. Энэ дэлхий дээр хоёр төрлийн хүн байдаг.

Та хамгийн сүүлийн өгүүлбэрээс энэ жишээ юу хэлээд байгааг ойлгосон байх тийм үү. Дээр дурьдсанаар энэ талаар бид сонсож л байдаг, гэсэн ч би энийг унших хүмүүст үүнийг ахиад нэг сануулахад илүүдэхгүй болов уу гэж бодлоо. Яагаад гэвэл би таныг Удаах тэнгис шиг дотроо бохир, сөнөсөн нэгэн биш байж, харин эхний тэнгис шиг цэвэр тунгалаг байгаасай гэж хүсэж байна. Энэ бол зүгээр нэг сургаал төдий зүйл биш, амьдралд зайлшгүй тохиолддог байгалын зарчимуудын нэг юм.

Үүнтэй холбогдох ганц хоёр зүйр үг бас олоод тавичлаа шүү. Утгийн хувьд ерөнхийдөө адилхан. Шууд махчлаад орчуулвал:

“It is more blessed to give than to receive“ - Авахаасаа өгөх нь илүү ивээлтэй

- Авахаасаа өгөх нь илүү буянтай , - Авахаасаа өгөх нь илүү сайхан

“It is better for you to give than to only receive” - Зөвхөн авдаг байх биш бас өгдөг байх нь илүү дээр.

"The more you give, the more you receive" - Хэдий чинээ Та өгнө, төдий чинээ Та авна.

Жич: Монголын иймэрхүү утгатай ямар зүйр үг байдаг билээ, миний санаанд ерөөсөө орж ирсэнгүй. Хэн нэг мэддэг хүн байвал коммэнт үлдээчүүл баярлана шүү : )

Номон дээрээ бичих үү?

2007-04-23T19:10:00.000-07:00

Бага ангид байхад "номон дээрээ бичсэнээс нүүрэн дээрээ бич" гэсэн утгатай үгийг багш нар их хэлдэг байлаа. Эрт дээр үеэсээ ном сударыг дээдэлдэг, бас заримдаа шүтдэг ч байсан болхоор ингэж хэлэх нь ардын сургаал болоо биз. Коммунисмийн үед бас бүх оюутан сурагчид нийтийн номыг хэрэглэчээд буцааж өгдөг байсан болхоор цэвэрхэн хэрэглэхээс ч яахав. За, хуучин цагуудын хувьд номыг ингээд дурьдхад, ном цаас ховор байсанаас ингэж дээдэлж, цэвэр нямбай хэрэглэдэг байсан гэсэн өнгөц дүгнэлт хийчхэж болох байх.

Харин одоо цагт бол ном өдөрт хэдэн мянгаараа хэвлэгдэж байна. Ном ховор биш болчихсоон. Гэхдээ Монголын хувьд тэр хэвлэгдэж байгаа тоо нь хэдэн араваар хэлэгдэх байх л даа. Бас хөдөө орон нутгаар, Улаанбаатарын ч ихэнх улсын 11-жилийн сургуулиуд хуучны адил сургуулийн ном хэрэглэж л байгаа. Бас номонд тэр болгон хүссэнээрээ мөнгө зараад аваад байя гэхэд санхүүгийн хувьд хангалттай биш хүн ч олон байгаа байх. Гэхдээ энэ материаллаг байдалын асуудлуудыг энэ удаад эс тооцоод номон дээр бичих бичихгүй байх талаар өөрийн бодлоо бичиж байгаам.

Номыг ер нь яах гэж уншдаг вэ? Мэдлэг, мэдээлэл авах гэж. Номыг яах гэж авдаг вэ? унших гэж, мэдлэг олж авах гэж буюу тэр цаасыг, түүн дээр буулгасан үгнүүдийг АШИГЛАХ гэж л авдаг. Жишээлбэл, хэлний ном үзэж байгаа бол дасгалуудыг нь бөглөж, шинэ үгнүүдийг цээжилхэд амараар доогуур нь зурж, тодруулагчаар тодруулж; өөрийгөө засах хүмүүжлийн, ухамсрын төрлийн ном бол өөрт хэрэгтэй, ойлгож ухаарсан зүйлээ бас тодруулж (дараа хараад ойлгосон юмаа мартсан бол сануулахаар), хүмүүсийн хэлсэн алдартай, сургаал болсон үгнүүдийг хайрцаглан зурж; нийгэм эдийн засаг бизнесийн талын ном бол шинэ орж ирсэн санаа, чухал гэж үзсэн бодлоо тэр даруйд нь тухайн холбогдох хэсгийн хажууд бичиж тэмдэглэх гэх зэргээр та өөрийн хүссэн аргаар ТЭМДЭГлэж болно ш дээ. Магадгүй та дэвтэртээ биччихэж болно гэж бодож байгаа байх. болно нь л доо, таны л дур. Гэхдээ хамгийн чухал нь, хамгийн үр дүнтэй аргаар тэр номыг ашиглаж олж авахыг хүссэн мэдлэгээ авах нь л чухал шүү дээ. дэвтэртээ биччээд тэрийгээ харах нь үр дүнтэй байна уу, номон дээрээ яг тухайн мэдсэн хэсэгтээ тэмдэглэх нь ашигтай байна уу гэдэг нь таны өөрийн арга барилаас л хамаарна. Гэхдээ номон дээрээ шууд бичиж тэмдэглэх нь илүү ашигтай байдаг болов уу!

Энд жишээ дурьдхад, Америкийн бага, дунд, их, дээд сургуулиудад үздэг сурах бичигүүдийг анзаархад номны нэг нүүрийг босоо 3 хуваавал үүний 2/3 дээр нь агуулга бичигдсэн байдаг. Үлдсэн 1/3 хэсэгт нь бичиж тэмдэглэх зай орхиж байгаа нь тэр юм байна гэж би (үнэнийг хэлхэд) таасан. таалтандаа ч итгэлтэй байгаа. бас нэг жишээ гэвэл, зарим бэстсэллэр (их хувь амжилттай зарагдсан) номнуудын нэртэй, тухайн номнууддаа зориулсан тодруулагч, үзэг, харандаа, баллуур гэх мэт зүйлүүдийг дагалдуулж зардаг юм билээ.

Монголд маань тэр коммунисмийн 'тушаалт' сургаалыг ой тойндоо ортол хэлүүлсэнээс болж номон дээрээ бичихгүй байх нь зөв гэсэн баримтлал одоог хүртэл байдаг, бас өнөө үеийн ядуу, материаллаг зүйл хангалуулын биш байгаагийн гайгаар олон сурагч оюутан залуус номоо мэдлэг олохдоо ашиглахдаа санаа зовох биш, аль болох цэвэр хэрэглэж (үнэндээ хэрэглэсэн болж байгаад) дараа жилийнхэндээ зарж мөнгөө эргүүлж олж авах зорилгоор номыг ашиглахдаа санаа зовох нь их байдаг.

Тиймээс ном бол одоо ховор судар бичээс биш, хүн амьдралдаа олон зүйлийг мэдэж, мэдлэгтэй болсоноор амжилттай амьдрахад нь хэрэглэгддэг (ашиглагддаг) мэдээлэл агуулсан цаас билээ. Энэ хэрэг болдог эд зүйлийг хайрлаж хадгалалгүй, ашиглаарай. Нэмж хэлхэд, зөвхөн ном гэлтгүй ямар ч эд зүйлсийг хайрлаад, гамнаад, хадгалаад байлгүй өөртөө хамгийн үр ашигтайгаар АШИГЛАЖ байх нь зүйтэй биз.

Жич: энэ "номон дээр бичих" асуудал миний хувьд өмнөх бичлэгт дурьдагдсан гаж жишигүүдийн бас нэг жишээ байж болно гэж бодож байна. Гаж биш юмаа гэхэд үр ашигтай жишиг лав биш ээ.

Гаж Жишигүүд

2007-04-16T23:04:00.000-07:00

“... Надад нэг мєрєєдєл бий. Би хэзээ нэгэн цагт миний хvv арьсныхаа єнгєнєєсєє бус хийсэн хэргээсээ болж шоронд суух сайхан vе ирнэ гэж мєрєєддєг...” [Огоогийн блог-с иш татав] гэсэн Мартин Лютер Кингийн алдартай vг байдаг.

Yvнтэй агаар нэгэн байж болох зарим нэг гаж жишигvvд Монголд байнаа:

..Монголд,

- Хvмvvс Nokia3310 утас баридагынхаа тєлєє биш, утасаа бvрэн ашиглаж мэддэггvй байж худлаа vнэтэй утас баричаад халаасандаа мєнгєгvй байгаагынхаа тєлєє гадуурхагддаг байгаасай.

- жолоочид замын хєдєлгєєнд оролцохдоо тvрvvлж дайрч гарчаад єєрийгєє "баатар"-т тооцож онгирох биш, бусдад зам тавьж єгч хvндлvvлж баатар болдог байгаасай.

- Хvмvvс Excel унадагынхаа тєлєє биш, амьдралынхаа тєлєє зvтгэдэггvй, машин ч гvй байж нэгнийгээ муулдагынхаа тєлєє шоолуулдаг байгаасай.

- хогоо хол байгаа хогийн саванд хийсэн нэгнийгээ "аая, лаг соёлтой айн.." энэтэр гэж явуулах биш, тамхи татаж акуркы нь хол нясалж хаяад, шvлсээ хvчтэй дуугаар нулимах нэгнийгээ "аая, лаг гудамжны атаман айн" гэж явуулж байгаасай.

- Айлын хvvхдvvд мєнгєгvйдээ биш, мэдлэггvйдээ гадаадад улсын зардлаар сурах шалгалтанд тэнцдэггvй байгаасай.

- 10жилийн сурагчид хvнтэй унтаж, архи ууж vзсэнээрээ онгирох биш, тэдгээрээс vvдэх муу үр дагаварыг мэддэг, бусдыг дуурайх биш єєрийнхєє бодлоор зєв зvйлийг хийж чадаж байгаагаараа онгироосой.

- залуучууд маань McDonald-н бургер идэж, Cola ууж бусад орныг дуурайчаад єєрсдийгєє хєгжсєнд бодох биш, Айрагаа ууж, ааруулаа идэж, vvнийгээ бусад орныхоноор дуурайлгачаад єєрсдийгєє хєгжсєнд бодох болоосой.

- (vргэлжлэл бий ...)

Чингис Хятадынх юм уу?

2006-12-02T05:05:00.000-08:00

Бид ч Чингис Хаанаа алдах нээ..
Саяхан хамт сурдаг хэдэн хятад оюутнуудтай кофе уунгаа єєрсдийн улс орнуудынхаа талаар яриж суулаа. Тэгж яриж байгаад яриа маань аяандаа тvvхрvv ч оров. Цаашаа яриад байсан бvр харин ганц бахархал Чингис хаан маань Хятадынх болж таарваа. яагаад гэсэн..

Хятадад 56 vндэстэн ястан байдийм байх. Бид нарын мэддэгээр Хан тэргvvтэй хэдэн том vндэстэн, бусад жижиг vндэстэнгvvд. Жижиг гэлтгvй бvгд олуулаа л даа. Энэ бага vндэстэнгvvдийнх нь тэргvvн эгнээнд хvнийхээ тоогоор ч, газар нутгийн хэмжээгээрээ ч Монгол гэсэн vндэстэн орно. євєр монголчууд. Тэдний тоо бид болох Ар Монголчуудыгаа хол хаяна биздээ. Тэхээр Монгол Хятадынх гээд хэн нэгэн хэлчvvл бид нараас бусад нь "Ааан" гээд шууд хvлээгээд авчихаж болхоор байгаа биз. ингэж боддог хvн ч нилээдгvй байдгийн билээ.

Тэгвэл "vгvй ээ, тийм биш" гээд vvх тvvхээ нэг сєхий. Гэтэл Монгол Хятадын эрхшээлд 300 орчим жил байсан нь маргах аргагvй. Тэгээд тусгаар улс болохдоо, ихэнх нь Хятадад євєр Монголчууд болоод vлджээ. Тэхээр Монголыг одоо ч Хятадынх гэж боддог улсуудад "ємнє нь ч Хятадынх байсан, хар л даа, ихэнх нь хятаддаа байна, ар монголчууд хятадаас салсан улс" гээд хэлчvvл бас л "Ааан" гээд итгэчих вий.

Монгол гэвэл Чингис Хаан гэдгээр нь мэдэх хvн олон. Тэхээр бас ч арга тасраагvй ээ гэх гэсэн чинь Чингис Хааныг Монголынх гэхээсээ Хятадынх гэж ойлгодог нь олон болж таарлаа бараг. Дэлхий дээрх гурван хvн тутмын нэг нь шvv. єєрєєр хэлбэл Хятадууд. 10 жилийн сургуульд нь ч тэгж заадаг гэнэ. Чиигис Хааныг єєрсдийнхєє бас нэг баатар гэж vздэг юм байна.

Монголын Эзэнт Гvрэн, Их Юан Улс нар бол Хятадын нэг vндэстэн нь болох Монгол гэдэг vндэстэн удирдаж байсан, ихэнх хvмvvс нь хятад, ихэнх газар нь одоогийн хятадын газар нутагт байсан Хятад гvрэнvvд юм гэнээ. Манж гэдэг vндэстэн удирдаж байсан Чин улс шиг. Яагаад гэвэл Манж ч хятадынх, Монголчуудын ихэнх нь хятадынх. Одоо Тєвд ч Хядадынх, Тайванн ч Хятадынх болчоод байгаа.

За ингээд бичээд байсан чинь энэндээ бvр єєрєє итгэх нь байна. бvх хvн ингээд боддог болчихвол vнэхээр харамсалтай байгаа биз. Энэ нь улайм цайм Наполионыг Францынх биш гэж байгаатай адилхан сонсогдож байгаа биздээ. Гэтэл цаана чинь олонхын саналаар "Мєн" гэх гээд байна шvv. олонхын саналаас гадна "хvчтэй нь дийлэх" гээд байна.

.. Одоо дуусч байгаа 2006 оныг Эзэнт Гvрний маань 800 жилийн ой гэж дэлхий нийтээр зарласан, тэмдэглэнэ, гэж сонсоод Монголд бараг Олимп шиг л том юм болж дэлхийн хамаг л хvн ирж тэмдэглэх гээд байгаан байх гэж их л баярлаад, саяын зунжингаа, намар болтол хvлээв ээ. Тэгсэн хэдэн жуулчины баазууд нь тэрvvхэндээ хэдэн бэсрэг юм зохиож "тэмдэглэж", жуулчины тоо нэмэгдсэн ч юу vзэж, ямар сэтгэгдэлтэй буцсаныг мэдэхгvй. Ядаж байхад яг ой нь болж байгаа жилээ засгийн ордон нь "засвартай", Чингисийн хєшєє "баригдхаар болсон", Чингис хааны тухай кинонуудыг гадаадынхан "хийх гэж байгаа" ... гэх мэт.

за энэ яригдсан асуудлыг ахиж яриад яахав. харин нєгєє муу хятадынхаа асуудалруу ахиад орчий.
Монголд байдгаас илvv євєр Монголд буюу хятадад Чингисийн єргєє, бунхан энэтэр гээд vзэх юм их, бас олон ангитай сайн хийгдсэн гэгдэх кино хvртэл байна. ганц хоёр жишээг дурьдахад л энэ шvv дээ.
Бас дам яриа сонслоо. 2008 оны Бээжингийн олимпоор 2008 морин хуурчид, бас уртын дуучид нээлтэнд нь тоглоно гэж. Хэрэв энэ vнэн бол одоо ганц бусдад гайхуулдаг Чингис Хаанаа байтугай, єв соёлоо ч дээрэмдvvлэх нь байна.

Хятадыг нэг ємєєрчих хэрэгтэй болов уу. Энэ нь дээрэмдэж байгаа биш євєр Монголын буюу єєрсдийнхєє юмыг л vзvvлж байна гээд. Бид нар хичнээн "энэ чинь биднийх" гэж хашгираад, байдал vнэн хэрэгтэй ийм л байгаа юм яахав. Хятадын хувьд, ёстой л "чадаж байгаа юманд арга алга" гэж л хэлэх биз. Ингэлээ гээд бид хятадруу алх сvхээ бариад дайрах нь хайшаа юм, хилээ хаагаад харилцаагаа зогсоох нь ч бас хайшаа юм. харин хєгжиж байгааг нь, дэлхийн хараанд єртєж байгааг нь ашиглаад /ашиглуулчихгvйхэн шиг/ хєрш найз орон гэж єєрсдийнх нь зангаар харицаж байгаад дагаад хєгжидєгч юм уу, ер нь л ухаантай байх хэрэгтэй байх.

За энэ бvгд яг болчоогvй л байна, гэхдээ 2008 он бараг боллоо. Монголын гэгдэх дээрх зvйлсээ алдахгvй байх нєхцєл байдлыг бvрдvvлж болох байсан том боломж 2006 он дуусчлаа.
Одоо тєр засаг нь ямар байдалтай байгаа билээ. Хvмvvсийнх нь амьдрал ч энэ асуудлыг хєєцєлдєхтэй манатай л байгаа байх. Гэсэн хэдий ч бид чадах чинээгээрээ, дор бvрнээ, хийж чаддаг юмаараа Монголын нэрийг, Монголын єв соёлыг дэлхийн хvмvvст мэдvvлээд л байх хэрэгтэй болов уу. Мэдvvлж байгаа хvмvvс ч бага сага байгаа л байх. Баабар гуайн монголын тvvхийн номыг гадныхан их л сонирхож байгаа сурагтай, бас саяхан хэвлvvлсэн энэ номных нь товчлол болох зурагтай сэтгvvл 20 гаруй орны хэлээр гараад чамгvй зарагдаж байгаа гэнэ. Гэх мэтээр єєрсдийн хийж чаддаг юмаараа, ж.нь: бичих дуртай нь ном сэтгvvл, блог ч хамаагvй бичиж, илтгэдэг нэг нь яриж, гадаадаар аяладаг нь Монгол гэсэн футболокоо ємсєх гэх мэт., Монголынхоо нэрийг хvмvvст алхам тутамдаа таниулж байх нь зvйтэй. Цаашлаад Монголоо хятадад дээрэлхvvлэхээргvй болтол нь хєгжvvлэхийн тулд эх орноо гэсэн чин сэтгэлтэйгээр єєрсдийгєє бэлдээрэй залуусаа.

Баабар залуучуудад хандаж :

2006-11-24T16:50:00.000-08:00

-Би залуучуудад хэзээнээс л хэлдэг. Юун тvрvvний асуудал бол єєрсдєє хєл дээрээ босч ирэх юм шvv гэж. Тэрнээс биш проблем бол хорвоогоор дvvрэн байна. Монгол улс буруу яваад байна, удирдагчаа буруу сонгочиж, Хятадын колони болох уу, за цаашилбал агаар мандлын озон цоорлоо, дэлхийд дулаарлын аюул нvvрэллээ ч гэдэг юм уу, тvмэн проблем байна. Гэхдээ залуу хvний нэгдvгээр асуудал бол чи єєрєє хєл дээрээ л босох. Хєл дээрээ босоогvй байхдаа чи тэр олон асуудлын ядахнаа ганцыг нь ч шийдэж чадахгvй. Баялгийг яаж бvтээх, нийгэмд байраа яаж олохоо л хамгийн тvрvvнд бод. Солих оймсгvй байж озон цоорчлоо, яанаа гээд хамаг урьдах ажлаа орхиод гvйгээд байх хэрэггvй. Оймсоо нєхчих, дараа нь санхvvгийн хувьд эцэг эхээсээ хамааралгvй болчих, дараа нь тэднийхээ ачийг нь хариулж тэжээчих чадалтай бол. Ингээд системтэй явсаар байгаад нэг мэдэхэд чи Билл Гэйтс шиг баян болсон хойноо тэр озоноо янзал. Тийш нь мєнгє тєгрєг єг, сансарт пуужин нисгэ, тийм vv. Тєр засаг болохоо больчихлоо гээд тэрнээс болж сургуулиа хаяж, гутарсандаа болж архи ууж, догдолсондоо болж шvлэг бичээд хэрэггvй. Тvvнээс ємнє нийгэм дэхь єєрийн байраа олох нь чиний тэргvvн зорилт шvv. Би ийм л юм хэлдэг, тэрийгээ л хэлье.

БЛОГ БИЧИГЧИД ЭЭ.. II

2006-11-06T02:03:00.000-08:00

http://blogmn.net/enuuhendee -d:

... хэдэн сайн блогийн бичлэгvvдийг нь нэгтгээд, нэмээд байрлуулах нэг Вэб сайттай болчих юмсан. Цаашлаад монголдоо цуврал сэтгvvл хэлбэрээр гаргавал ялангуяа Монголын залуус интернетэд тухалж уншаад байж чаддаггvйг надаар хэлvvлэлтгvй мэдэж байгаа биз ээ ...

gej bichseniig,

bas,
gm said...

Mongol bloguudiig negtgesen website hiigeech zaluusaa. Humuusiin blogiig unshih/oloh gej negees nogoog damjin uschij yavah, mon update hiisen hiigeegui ni medegdehgui jaal berhsheeltei baidag ni ajiglagdlaa. http://www.nycbloggers.com/ Iimerhuu engiin site baihad l bolno doo.
October 29, 2006 6:37 PM

gesen comment-iig unshaad,

ene sanaag zuv sanaa gej uzeed, demjisnee ilerhiilj uuriin sanaagaa nemelee.
ene sanaag ta buhen bas demjeed, heletseed, bid nariin hen neg n ch yum uu, uuniig hergjuulvel, nuguu minii umnu n "neg yum hiiyaa" geed bicheed baisanii neg yum n ch baij boloh yum gej bi bodoj bna.

......

minii bodloor, ug n, ene blog-iig uusgen baiguulagch ch yumu, esul hen negen blog bichigch, busad blogchidoosoo uursduus n zuvshuurul avaad, bas buh blogchidiin dund sanal asuulga yavuulj shildeg bichleguudiig shalgaruulj (sar bur ch yumu), ter shildeg bichleguudee negtgej neg gazar bairluulval ih heregtei, bas busad blog bichdeggui, tudiilun bainga humuusiin blogiig unshaad baidggui humuusd ih hurteeltei bh bolov uu..

yagad zaaval ingeh heregtei yum be gevel:

yer n har uhaanaar bodhod, blog bichigchid bol arai bolovsroltoi [bichsen yumiig n unshaad baihad..], bas gadaad dotoodoor yavj yum uzej harsan, tiimdee ch, mongold bolohgui butehgui baigaag n olood harsan, shuumjilsen, mongoliinhoo tuluu sanaa zovson, zuvlusun, zaasan ungu ayastai zuv yum ih bichij baigaa yumaa.

tiimees ene bichij bgaa, ene oilgoj uhaarsanaa, ene busdiig medeesei gej huvaaltsan bichij bgaagaa zuvhun blogchidiinhoo dund bish, harin busad blog haraahan bichdeggui, bas mongoliinhoo yag yu n bolohgui bgaag, gadaadiin nudeer harhad yu n ichmeer baigaag arai olj haraagui bgaa humuust unshuulj, meduulj, oilguulah heregtei shu dee.

ingehdee, yamr neg negdsen gazar baival, ter gantshan URL-iig end tend (blog bichdeggui bolovch, internet ashigladag humuusiin ih uzdeg site, forum-uudad) , bid nar uursduu, baga ch gesen tsag zav gargaad, copy/paste hiiged humuust unshuuj bolno shde..

tsaashlaad, tedgeer internet ih ashigladaggui (mongolchudiin ihenh n ashigladaggui bh a da barag..) humuust unshuulahiin tuld nuguu shildeg bichleguudeesee sonin setguul deer tavij, bas jijig nom ch yumu gargaj bolno shde. [ene BlogMN-iig undeslegch humuusiin neg n unshij bga bol, ta nar ene site-aa olon humuusd meduulehiin tuld, ene nomiig gargaj baij ch bolno shde, ene BlogMN-ii reklam mayagiin nom baihaas gadna, blogchidiin toog ch nemeh sain taltai bj boloh..] ,

esvel uur hen negen, blogchidoosoo zuvshuurul avaad, hevleed nom gargaj bolno shd, "MONGOLIIN SHILDEG ZALUUSIIN SHILDEG ILTGELUUD" eneter geed surteihen shig ner uguud, humuusiin anhaarliig tataad unshuulj bolohgui geh gazargui shde..

za za yerunhii sanaag oilgoson bh gej bodoj bna, denduu nurshisan bol uuchlarai ..^^

БЛОГ БИЧИГЧИД ЭЭ ...

2006-10-25T07:07:00.000-07:00

Би доорх имэйл-г нэгэн Блог бичигчид хандан бичсэн юм. Тэгээд бусад блог бичигчидийг ч мєн уншаад хариулаасай гэж хvсэж байна.

sain bn u?

Chinii blog-iig uzlee, unshlaa, ih taalagdlaa.

tegeed asuult bna:

chi ingej tsag gargaj iimerhuu yum bichij baidag chin yamar zorilgotoi ve? humuust zugeer sonsgoh gejuu, mongoliin zaluusaa eh orniihoo tuluu yamar neg yum bodoj hiigeesei gesendee yu? esvel zugeer uuriin yum bichih hobby-gooroo yu?

yagad ingej asuuvaa gevel, bi bas iimerhuu yum bichii gej boddog bas chinii adil mongoliinhoo tuluu sanaa zovson, yamr neg yum hiih yumsan gesn, gadaadad surch bgaa oyutan..

herev minii oilgoson zuv bol, herev chi nadtai adilhan mongoliinhoo tuluu, mongoliin zaluusaa ene bugdiig unshij negiig bodoosoi gesendee ene bugdiig bichdeg bol, nadad sanal bna. tehdee ali hediinee baij baidag sanal baih l da, bi l medehgui bgaa bolhoos..

ene yu ve gevel: delhiin haa saigui, bas mongoldoo ch, medeej eh ornoo gesen olon zaluus bna.
ene buh zaluus bugd niilehguigeer, end tend, teruuhen tendee uhaantan bolj zugeer bichij suuhaar (uuchlaarai : ) , iim blog-uudaar ch baidag yumu, yamar neg website-eer ch yumuu, ene olon zaluusiig tsugluulj, zugeer neg forum bish, tuluvluguutei, zorilgotoi bugd saihan yariltsaj eh orniihoo tuluu odoonooos bugd hudulvul yamar ve??!!!

herev iimerhuu website ch yumu, baiguullaga, holboo, club ali n ch bai haa negtee ali hediin baiguulagdchihsan bol nadad helj uguuch. herev ugui bol chi bas heden fan-tei bolson hun bna, iimerhu yum yarij urialaach hoo.

mongoliin forumuud bna, humuus neeh uhaantai medlegtei hun bolj baahan yum uran tsetsen ugeer bicheel bna, humuus terii n unshij shagshih neg n shagshaal bna.. tehdee ihenh n shuumjlene bas.. getel ted bugd ter oilgosnoo, ter ih meddegee hiiij baigaa n haana bgan yum bol? herev hiij bga bol bi ch bas hiiltsmeer baihiin.. nad shig hiiltsii gej bodoj bgaa humuust bas duulgamaar baihiin..

bid neeree odoonoos dorvitoi hudluhgui bol, uls oron maani unendee dooshilsoor baigaa n nuden deer haragdaj bna.

bid hedii gadaadad suraltsaj ih medleg uvurluud gertee ochood ih uils hiine gesen bodoltoi baitsgaaj baigaa hedii ch, tsag yavsaar bna.. bid nariig gertee ochihod ger maani ih uilsiig buteej bolhoorgui hetsuu baihiig hen baig gehev.

bid uursduu ch hugjinguu, odoonoos ch ih uilsee ehelj baival deergui yu, naizuuddaa, mongoliin ahan duusee..

hyatad solongosiin oyutnii boslogo yamar huchtei bailaa..

bid nar tegj bosdogguimaa gehed, buunuuruu (mongoliin tuluu gesen jinhene zurh setgeltei humuus), neg hudluud uzetsgeeye l dee, tehuu..
oroldood uzye l dee,

tehde nadd iim husel, sanal baigaa tudii yum shu,
yaj hudluhiig oluulaa heleltsvel zohistoi biz. ... ... .... ... ...

za hariu husne,

hundetgesen,

........

ЖИЧ:
Энэ захианы сvvлийн хэсэгт нэг бvдэг бадаг, тодорхой бус, нэг хєєрсєн сэтгэлээр бичсэн хvvхдийн санаа гэмээр хvсэл, санал байнаа даа. Би ингэж бичихдээ зvгээр л хєєрсєн сэтгэлээр бичээгvй юм шvv. Тэр бослого энэ тэр гаргаж, жагсаал цуглаан хийе гэсэн санаагаар “бvгдээрээ хєдлєе, нэг юм хийе” гээгvй юм аа.

/vргэлжлvvлэхийн ємнє нэг жишээ татья/
Би хэсэг нєхєдийнхєє хамт 2 жил шахуу хичээлийнхээ хажуугаар нэг ном орчуулсан юм л даа. Англи хэлийг Монголдоо сурцгаасан, бас ном орчуулах хэмжээний тийм хангалттай олон жил vзээгvй байсан болхоор тэгж удсан биз. Гэхдээ ямар ч байсан орчуулж дууссан тєдийгvй одоо Монголд номын дэлгvvрvvдээр зарагдаж байгаа. Бас ч гvй гайгvй зарагдаж байгаа шvv. Бvр Интэр номын их дэлгvvрийн Бэстсэллэр номын жагсаалтад багтаад амжисан.
Учир нь бид бас чамгvй их хєдєлмєр гаргасан л даа. Монголынхоо хvvхэд залуусыг болж єгвєл бvгд уншчихаасай гэсэндээ, зvгээр л хууль бусаар /зохиогчийн эрх авалгvйгээр/ цагаан цаасан дээр хэвлэчихье гэж бодсонгvй. Эх ном нь єєрєє их vзэмжтэй, хvний анхаарлыг татдаг болхоор яг тиймээр нь хэвлэж гаргахын тулд Америкт байдаг компаньтай нь хvртэл хєєцєлдєж байж гэрээ энэ тэр байгуулж зохиогчийн эрхийг нь авсан.

Энэ номны нэр нь “єсвєр Насныхны Дээдэлж Мєрдєх 7 Зуршил”, Англиараа бол “The 7 Habits of Highly Effective Teens” гэж байгаа л даа. Бид нэрийг нь бага зэрэг єєрчилсєн байгаа биз, хvvхдvvдийн анхаарлыг илvv татах болов уу гээд л ... за тэр нэр нээх чухал биш байх.

Хамгийн гол нь бид Монголынхоо vетэнгийнхэнийгээ ямар ч зорилгогvй, vр дvнгvй амьдарч байгааг (бvгд биш байх л даа, гэхдээ дийлэнх нь) зvгээр хараад, санаа зовоод, зvгээр суугаад байхыг хvсээгvй юм.
Тэр номыг бvгд уншаад маргааш нь монгол нэг л сайхан хvмvvсээр дvvрэн сайхан орон болчихгvй л дээ. Гэхдээ ямар ч гэсэн бид хэдийг лав энэ номыг ямар ч цалин харамжгvйгээр орчуулж найзуудаа, vеийн залуусаа єєрчлєе гэсэн бодолтой болгож, хамгийн чухал нь тэр бодлоо хэрэгжvvлэхэд нєлєєлсєн л юм.

Би та нарыг шvvмжлэх гэсэндээ биш, юм хийдэггvй гэж байгаа юм биш. /гэхдээ хэнийг нь мэдэхгvй ч гэсэн, заримыг нь юм хийдэггvй гэж байгаа юм/ ийм юм санаж сэдэж яваасай гэсэндээ л ийм юм бичиж байгаа юм. Та нарт би баярлаж байна, яагаад гэвэл та нар бас Монголынхоо тєлєє санаа зовсондоо єєрсдийн бодлоо хуваалцаж байгаа. Гэтэл та нар шиг ингэж бичдэггvй, бvр боддоггvй ч хvн байгаа шvv.

Энэ ганц ном орчуулах бол жижигхэн л зvйл. Гэхдээ та нар шиг боловсролтой мундаг хvмvvс бодож байгаагаа бага багаар ч болтугай хийж, vйл хєдлєл болгож хэрэгжvvлэх хэрэгтэй. Энэ ном бол бидний хийсэн нэг жижиг л зvйл, бас жижиг л vйлдэл, гэхдээ бид нарыг ингэж єєрчилсєн шиг бусдуудыг бvр илvv том зvйл хийхэд нєлєєлж болох л жижиг зvйл. Монголын хэн нэг залууг єєрчлєєд бас нэг иймэрхvv vйлдлийг хийлгэчиж болох л жижиг зvйл.

“бvгдээрээ хєдлєе, нэг юм хийе”, гэхдээ хэрэв хийж болох, нэг номноос илvv том хийж болох ямар нэг юм байгаа бол олуулаа хийе.

... гэсэн санаа юм шvv.

эх оронч vзэл

2006-10-22T00:17:00.000-07:00

Daraahiig Ogo's blog-t baisniig unshlaa. Tegeed ene ni nadad ch mun taalagdsan tul enehuu niitleliig bi ch bas niitlen, niited unshuulahiig huslee ..

Yй олноороо харьд одож нх юм сурч, их мєнгєтэй болж ирээд Монголоо хєгжvvлнэ гэнэ. Энийг яаж батлах вэ? Ихэнх хvн мэргэжлээсээ єєр, мэргэжил шаардагдахгvй ажил хийж, Америкт гэхэд л эмч хvн очоод ачигч, математикч мах, ногоо хэрчигч, инженер хvн асрагч хийж, бас мексик голдуу цагаачидтай багагvй єрсєлдєж байх жишээтэй. Би ч тэдний нэг явсан. Эмч эмнэлэгт ядаж сувилагч, инженер хvн засварчин хииж мэргэжил чадвараа тэлэх бололцоо бага байна. Хувь хvмvvс маань санхvvгийн хувьд одоогоор хожиж байгаа мэт боловч vндэстний эрх ашгийн vvднээс харвал монголчууд бид ирээдvйд хожигдож мэдэх нь. Тэд маань их мєнгє илгээж байна. Ахдvvдээ маш их тус болж байна. Даанч тэр мєнгєний нэлээдийг баар, шоундаа идэж уугаад дуусгаж сайндаа л машин болгоод унаж байна. Харьд хєлсєє дуслуулж, хvнийг царайчилж олсон мєнгєєр нь эргээд гадаадын vйлдвэрлэгчдийг тэжээж байна гэсэн vг. Тоног тєхєєрємжєє хаягдал тємєр хэмээн хятадуудад зарчихсан болохоор архи найруулж бусдыгаа хордуулахгvй л бол эх орондоо юм хийхэд амаргvй байна. Оймс нэхээд 500Т-єєр зарна гэвэл хятадууд ЗООТ-ийнхєєр цохино.

Гадагшаа гарсан монголчуудын турvvч нь эргэхээр цаг болсон. Гэвч тэд алга. Тэднии зарим нь буцах битгии хэл одоо монгол руугаа буцна гэснийгээ євчтэй хvн байх гэж гайхаж сууна. Хvvхдээрээ явсан нь харьд дасч байна. Хариад юу хиих вэ гэж тэд их ярьдаг. Бас Монгол дахь эрvvгийн нєхдєл байдлаас их айж байна. Хотод ессєн хvvхдvvд аав ээж найз нєхдєє санахаас биш монголын хаа нэгтээ байгаа уул, гол, тал, нуурыг зvvдлэх биш/аав ээж нь нутгаа vзvvлээгvй л бол/.Тэдний заримд цемент бол хаана ч адилхан.

Нэгэн цагт торийн хар хайрцагт байсан охид маань дэлхийгээр нэг бэлчиж явна. Тэгэхээр тэр хайрцагт юу байдаг юм, бvvмэд. Уг нь манайх шиг vндэстэн нєхєрт гарч, хvvхэд гаргаагvн охидоо харьд нлгээх нь эмгэнэл. Yвдэстний эрх ашгаас давсан хvний эрх байх ёсгvй гэвэл фашист гэгдэх биз. Тэгвэл vндэстэнг vрэн таран хийвэл хэн гэгдэх вэ?! Америкт 10 жил бангаа залуу "Монголд 2 байртай болсон ч, харин 2 хvvхэдтэй болсонгvй" гэж хэлж байсан. Єєрєєр хэлбэл мєнгє монгол хvvхднйг орлохгvй гэсэн санаа цухалзуулж байна.

Америкт настангууд асрамжийн газарт насны намраа тухтай єнгєрєєдєг учраас ур хvvхэдгvй байлаа гээд нэг их санаа зовох юмгvй байдаг. Харин монголчууд нутагтаа ясаа тавина гэдэг. Энэ нь хvч тамираа дуустал, євгєн эмгэн болтлоо харьд сууна, харь орныг хєгжvvлнэ гэсэн vг битгий болоосой.

Харьд гарсан асар олон монголчууд, одоо гарахаар зэхэж байгаа хvмvvс идэр насандаа эргэн ирж монголоо хєгжvvлнэ гэдэг нь vнэн. ßпончууд, солонгосчууд 2-р дайны дараа америк явж ирээд японыг хогжvvлсэн юм шиг манаéõан ярьдаг. Арай ч тиймгvй юм билээ. Нєгєєдvvл нь эргэж ирэх бèø, харин тэндээ жапаантаун, корейтаун байгуулаад vлдчихсэн, нилээд нь оргvй уусчихсан. Япон чинь тэднээс ємнє хамаг юмаа єєрсдєє хийдэг орон байсан, тиймдээ л дэлхийн дайн хийлцэж агаар, газар, усанд АНУ-тай ана мана байлдаж байсан билээ.
Филиппин, пакистан зэрэг олон орны хvн амын нилээдхувь нь цагаачилж ажилласаар мєн ч удаж байна. Жишээ нь америк хvн хєгшрєхєєрєє фнлиппин асрагч хvvхнvvдийн гарт очдог гэмээр. Гэвч дээрхн орнуудын ихэнх хvний амьдрал ядуу хэвээр. Монголчууд бид ирланд vндэстний туулсан, туулсаар яваа шиг тvухийг эхлуvлчихээд байгаа мэт. Ирландууд америк руу цагаачилж эхэлсээр 500 жил болжээ. Их ч мєнгє гуйвуулсан байх. Аав ээждээ эргэж ирэхгvй гэж хэлээд явсан хvн байхгvй биз. Гэвч тэд усанд хаясан давс шиг уусчээ. Америкт ирланд цусыг ямар нэгэн хэмжээгээр агуулсан хvн 60 сая байгаа гэдэг. Ирланддаа одоо зєвхєн 3-хан сая ирланд хvн vлджээ/манайх 2.5 сая хvнтэйгээр, тэр тусмаа орон орон руу цацах аянаар эхэлбзл хэд маань vлдэх бол/. Ирланд залуус одоо ч америк руу ирсээр байдаг юм билээ. Гэтэл одоо Ирланд олон орны, жишээ нь Дублин 50000 хятад цагаачтай болжээ. Английн эрхшэзлд орсон хойд Ирландад бvvр ч цєєхєн ирланд хvн vлдэж тэндээ vндэстний цєєнх болов. Олон сая ирланд цагаачдын гуйвуулсан байх ёстой олон тэрбум доллар наалдаж Ирланд улс цойлсон юм байхгvй. Ирландууд кельт хзлээ ч мартжээ. Тэр мєнгийг технологи vйлдвэрлэлд биш гол тєлєв идэж уухад зарцуулсан бололтой. Ирланд биш америк хєгжсєн. Ирланд ^дийн засгийн чадавхиараа Грек, Португалийн зиндаанд, Европдоо хойгуур ордог юм. Грек гэснээс Грек, Монгол хоёр цагтаа ц&пгижявсныг дэлхш мэднэ. Одоо хоёулаа унтаж байна. Грекийн их нутаг Анатолийн хойг одоо Турк гэдэг улс болж хойч vе нь грек байснаа мартаж, євєг дээдсээ Монголоос нvvж очсон гэж андуурах болжээ.

Америкийн бєєрєнд наалдсан, бас АНУ vvссэн єдрєєс хойш сая сая хvнээ ажиллуулсаар ирсэн/одоо 30-аад сая цагаач нь бий гэдэг/ Мексикт одоо болтол ихэнх хvний амьдрал ядуу байгаагаас мянга мянгаараа америкийн хилийг єдєр шєнєгvй нууцаар давсаар. Америкийн дэлгvvрийг мексикийн бйш, далайн цаадах хятадын бараа дvvргэж байна. Уг нь тэд АНУ-ын дараа ордог хvчирхэг, удахгvй гvйцнэ гээд ханхалзаж баймаар. АНУ-д хэдэн зуун жил хvмvvсээ ажиллуулаад байгаа Мексик гялалзаагvй байхад монголчууд бvгдээр гадаадад гарч ажиллаад ч эргээд улсаа хєгжvvлж чадах уу?
Гэртээ хоол хийхээс тєвєгшєєн биеийн амрыг харж, хvvхдvvдээ айл айлаар хэсvvлж, тэднээрээ хоол зєєлгєж идээд баяжсан айл байдаггvй бололтой. Сvvлдээ бvур балайраад эх орноо тvрээслээд баяжъя гэсэн ухуулга хийж явдаг хvмvvс ч бий болжээ. Энэ нь ээжийгээ мєнгєтэй хvнд тvрээслэнэ гэснээс ялгаа юу байна.

Монгол улсад монгол vндэстний дєнгєж 25%буюу 2.3 сая нь байна. Монголчууд биологийн насжилтаараа залуугаараа байгаа vндэстний нэг гэж тооцогддог тул 500 сая хvртэл vржих нєєцтэй юм. Гэтэл залуугаараа тєрєл арилжиж мэдэх нь. Сайхан сайхан бvсгvйчvvд 4-5 хvvхэдтэй биш, 4-5 дипломтой залуу насыг барж байна. Ээмэг зvvсэн хєвгvvд олширвол удалгvй гомо , лесби хэмээх манингууд залгаж мэдэх тул хvний єсєлтєнд бас саад болно гэсэн vг. Сvvлийн 10-аад жилд гадагшаа яваад ирээгvй хvмуvсийн тоо Монголд тєрж байгаа хvvхдvvдийн тооноос олон дахин давж эхэллээ. Манайхан орон зайгаа vлдээн vнэн чанартаа дvрвэж асар олноороо харьд одсоор. Аймаг, сумын тєвийнхэн ч Улаанбаатар "хот улс" руу дvрвэн бєєгнєрч тэндээсээ дэлхийн аянд мордож ард нь асар их нутагтэдний орон зай, тэдний тєрvvлээгvй vр хvvхдийн орон зай vлдэх нь. Нэгэнт охид хєвгvvд маань удаан хугадаагаар явсан болохоор тэдний vлдээсэн орон зай руу, нутагтаа хзт чихэлдэж, хэт халууцаж байдаг орныхон цуваад эхэлбэл яах вэ, тэднийг байлгаач гэвэл яах вэ. Энэ хоосон хашаанд чинь ирж бууя гэвэл яах вэ. Хадны мангаагаар битпш айлга гэх биз. Тэдний хувьд Монгол диваажин шиг санагдах ч юм бил vv. Хэрвээ монгол хvнтэй Монгол улсыг ирээдvйд байлгана гэж байгаа бол одооноос бодох хэрэгтэй мэт. Зээл, тусламжаа ямар ч дарамтгvйгээр цуцалчихдаг Орос шиг их гvрэн битгий хзл пvvс компани ч цаашид бидэнд таарахгvй биз.

Дэлхийгээр нэг цагаачилсан монгол гэх эрээвэр хураавар хvмvvс 2000 жилийн дараа эргэж ирээд бас израйлийн тvvхийг эхлvvлэх vv. Энэ бол хvсэхээр хувь заяа биш байх. Саявтар Улаанбаатарт дvрвэгсдийн асуудлаар олон улсын хурал болсон байна лээ. Могол, Хазар/тэдний бэсvд зэрэг монгол овгийнхон/, Халимаг мэтийн хvний нутагт байгаа ах дvvсээ авах цаг ирвэл тэд туслах гэж байгаа бол ч яахав. Харин захын дvрвэгсдийг авчрах асуудлыг тавивал оронд нь єєрийн ах дvvсийг авчиръя гэсэн асуултыг бид сєргvvлэн тавнх ёстой. Бидэнд ч монгол гаралтай гэж vзэгдсэнийхээ тєлєє хядуулж, гадуурхагдаж ирсэн ах дvvс байна.
Америкчууд талибанчуудыг хєєхєєр Афганистанд ирэхэд зэр зэвсэг муутай хазарууд цэргvvддээ гутал гуйж байсан гэдэг. Узбекууд нь Узбекстан, Туркээс, ТажикуудТажикстан, Иранчуудаас, пуштунчууд пакистан, арабуудаас зэр зэвсэг авч байхад хазарууд ганцаардаж байсан. Иранчууд хэцvv хvнд vед тажикуудад/афганы/ зэвсэг, нисдэг тэрэг єгсєн атлаа єєрсдиинх нь тєлєє олонтаа байлдаж ирсэн хазаруудад Хомеинийнхоо зураг илгээж байсан гэдэг. 1941 оны євєл Сталин халимагуудыг ачааны вагонд чихээд /тал нь замдаа хєлдєж, дарагдаж амь насаа алдсан/ Монголын хилийн ойролцоо авчирч цєлєєд байхад Чойбалсан тэр боломжийг ашиглах нь битгий хэл тэднийг огт сонирхохгvй байсан тул тэд сибирьт 10-аад жил болоод харийн нутаг руу буцаад явчихсан... Харамсалтай нь монголчууд бие биенийг татах биш тvлхэх юм даа.

Зарим хvмvvс євєр монголчуудаас жийрхэж, тэднийгээ хятад гэх нь холгvй байдаг/Хятадууд тэднийг маань хятад болсон гэж vзээгуй байхад шvv дээ/. Ар монголыг чєлєєлєхєд олон зуун євєр монгол нрж амь биеэ хайрлалгvй оролцсоныг тэд мэддэггvй юм байх даа. Хэдэн жилийн ємнє Орхоны эрэгдээр Хархорины хэдэн залуус "Хотонтынхонтой алалцана" гэж хєлчvvрхэж байхтай би таарч билээ. Далайн цаана байгаа нэгэн монгол харь эзэндээ нєгєо монголоо сэмхэн гvтгэн ажлаас нь халуулж байсан нь ганц тохиолдол биш.Амьдрах орон зайгаа тэлэхийн тєлєє тэмцэл дэлхийд улам хvчтэй єрнєж байхад харин бид орон зайгаа vлдээн харьд, тэдэнтэй чихэлдэхээр одож, vлдсэн нь виза хєєцєлдєх хоорондоо газар нутгаа хайргvй сэндийчиж байна гэвэл хэр хэтрvvлэг болдог бол.

Дэлхийг удирдаж явсан ундэстэн хvний нєєцєндєє ийм хайнга хандаснаас эцэст нь хулан тахь шигээ /ялгаатай нь сайн дураараа/ тарж, цєєрч, уусч манж хєршиннхєє хойноос мордвол ичмээр, бас хvн тєрєлхтєнд ч харамсалтай бус уу. Бидэнд одоо vндэсний vзэл, vндэсний vйлдвэрлэл хоёр ус, агаар мэт дутагдаж байна.