Номон дээрээ бичих үү?

Бага ангид байхад "номон дээрээ бичсэнээс нүүрэн дээрээ бич" гэсэн утгатай үгийг багш нар их хэлдэг байлаа. Эрт дээр үеэсээ ном сударыг дээдэлдэг, бас заримдаа шүтдэг ч байсан болхоор ингэж хэлэх нь ардын сургаал болоо биз. Коммунисмийн үед бас бүх оюутан сурагчид нийтийн номыг хэрэглэчээд буцааж өгдөг байсан болхоор цэвэрхэн хэрэглэхээс ч яахав. За, хуучин цагуудын хувьд номыг ингээд дурьдхад, ном цаас ховор байсанаас ингэж дээдэлж, цэвэр нямбай хэрэглэдэг байсан гэсэн өнгөц дүгнэлт хийчхэж болох байх.

Харин одоо цагт бол ном өдөрт хэдэн мянгаараа хэвлэгдэж байна. Ном ховор биш болчихсоон. Гэхдээ Монголын хувьд тэр хэвлэгдэж байгаа тоо нь хэдэн араваар хэлэгдэх байх л даа. Бас хөдөө орон нутгаар, Улаанбаатарын ч ихэнх улсын 11-жилийн сургуулиуд хуучны адил сургуулийн ном хэрэглэж л байгаа. Бас номонд тэр болгон хүссэнээрээ мөнгө зараад аваад байя гэхэд санхүүгийн хувьд хангалттай биш хүн ч олон байгаа байх. Гэхдээ энэ материаллаг байдалын асуудлуудыг энэ удаад эс тооцоод номон дээр бичих бичихгүй байх талаар өөрийн бодлоо бичиж байгаам.

Номыг ер нь яах гэж уншдаг вэ? Мэдлэг, мэдээлэл авах гэж. Номыг яах гэж авдаг вэ? унших гэж, мэдлэг олж авах гэж буюу тэр цаасыг, түүн дээр буулгасан үгнүүдийг АШИГЛАХ гэж л авдаг. Жишээлбэл, хэлний ном үзэж байгаа бол дасгалуудыг нь бөглөж, шинэ үгнүүдийг цээжилхэд амараар доогуур нь зурж, тодруулагчаар тодруулж; өөрийгөө засах хүмүүжлийн, ухамсрын төрлийн ном бол өөрт хэрэгтэй, ойлгож ухаарсан зүйлээ бас тодруулж (дараа хараад ойлгосон юмаа мартсан бол сануулахаар), хүмүүсийн хэлсэн алдартай, сургаал болсон үгнүүдийг хайрцаглан зурж; нийгэм эдийн засаг бизнесийн талын ном бол шинэ орж ирсэн санаа, чухал гэж үзсэн бодлоо тэр даруйд нь тухайн холбогдох хэсгийн хажууд бичиж тэмдэглэх гэх зэргээр та өөрийн хүссэн аргаар ТЭМДЭГлэж болно ш дээ. Магадгүй та дэвтэртээ биччихэж болно гэж бодож байгаа байх. болно нь л доо, таны л дур. Гэхдээ хамгийн чухал нь, хамгийн үр дүнтэй аргаар тэр номыг ашиглаж олж авахыг хүссэн мэдлэгээ авах нь л чухал шүү дээ. дэвтэртээ биччээд тэрийгээ харах нь үр дүнтэй байна уу, номон дээрээ яг тухайн мэдсэн хэсэгтээ тэмдэглэх нь ашигтай байна уу гэдэг нь таны өөрийн арга барилаас л хамаарна. Гэхдээ номон дээрээ шууд бичиж тэмдэглэх нь илүү ашигтай байдаг болов уу!

Энд жишээ дурьдхад, Америкийн бага, дунд, их, дээд сургуулиудад үздэг сурах бичигүүдийг анзаархад номны нэг нүүрийг босоо 3 хуваавал үүний 2/3 дээр нь агуулга бичигдсэн байдаг. Үлдсэн 1/3 хэсэгт нь бичиж тэмдэглэх зай орхиж байгаа нь тэр юм байна гэж би (үнэнийг хэлхэд) таасан. таалтандаа ч итгэлтэй байгаа. бас нэг жишээ гэвэл, зарим бэстсэллэр (их хувь амжилттай зарагдсан) номнуудын нэртэй, тухайн номнууддаа зориулсан тодруулагч, үзэг, харандаа, баллуур гэх мэт зүйлүүдийг дагалдуулж зардаг юм билээ.

Монголд маань тэр коммунисмийн 'тушаалт' сургаалыг ой тойндоо ортол хэлүүлсэнээс болж номон дээрээ бичихгүй байх нь зөв гэсэн баримтлал одоог хүртэл байдаг, бас өнөө үеийн ядуу, материаллаг зүйл хангалуулын биш байгаагийн гайгаар олон сурагч оюутан залуус номоо мэдлэг олохдоо ашиглахдаа санаа зовох биш, аль болох цэвэр хэрэглэж (үнэндээ хэрэглэсэн болж байгаад) дараа жилийнхэндээ зарж мөнгөө эргүүлж олж авах зорилгоор номыг ашиглахдаа санаа зовох нь их байдаг.

Тиймээс ном бол одоо ховор судар бичээс биш, хүн амьдралдаа олон зүйлийг мэдэж, мэдлэгтэй болсоноор амжилттай амьдрахад нь хэрэглэгддэг (ашиглагддаг) мэдээлэл агуулсан цаас билээ. Энэ хэрэг болдог эд зүйлийг хайрлаж хадгалалгүй, ашиглаарай. Нэмж хэлхэд, зөвхөн ном гэлтгүй ямар ч эд зүйлсийг хайрлаад, гамнаад, хадгалаад байлгүй өөртөө хамгийн үр ашигтайгаар АШИГЛАЖ байх нь зүйтэй биз.

Жич: энэ "номон дээр бичих" асуудал миний хувьд өмнөх бичлэгт дурьдагдсан гаж жишигүүдийн бас нэг жишээ байж болно гэж бодож байна. Гаж биш юмаа гэхэд үр ашигтай жишиг лав биш ээ.

Гаж Жишигүүд

“... Надад нэг мєрєєдєл бий. Би хэзээ нэгэн цагт миний хvv арьсныхаа єнгєнєєсєє бус хийсэн хэргээсээ болж шоронд суух сайхан vе ирнэ гэж мєрєєддєг...” [Огоогийн блог-с иш татав] гэсэн Мартин Лютер Кингийн алдартай vг байдаг.

Yvнтэй агаар нэгэн байж болох зарим нэг гаж жишигvvд Монголд байнаа:

..Монголд,

- Хvмvvс Nokia3310 утас баридагынхаа тєлєє биш, утасаа бvрэн ашиглаж мэддэггvй байж худлаа vнэтэй утас баричаад халаасандаа мєнгєгvй байгаагынхаа тєлєє гадуурхагддаг байгаасай.

- жолоочид замын хєдєлгєєнд оролцохдоо тvрvvлж дайрч гарчаад єєрийгєє "баатар"-т тооцож онгирох биш, бусдад зам тавьж єгч хvндлvvлж баатар болдог байгаасай.

- Хvмvvс Excel унадагынхаа тєлєє биш, амьдралынхаа тєлєє зvтгэдэггvй, машин ч гvй байж нэгнийгээ муулдагынхаа тєлєє шоолуулдаг байгаасай.

- хогоо хол байгаа хогийн саванд хийсэн нэгнийгээ "аая, лаг соёлтой айн.." энэтэр гэж явуулах биш, тамхи татаж акуркы нь хол нясалж хаяад, шvлсээ хvчтэй дуугаар нулимах нэгнийгээ "аая, лаг гудамжны атаман айн" гэж явуулж байгаасай.

- Айлын хvvхдvvд мєнгєгvйдээ биш, мэдлэггvйдээ гадаадад улсын зардлаар сурах шалгалтанд тэнцдэггvй байгаасай.

- 10жилийн сурагчид хvнтэй унтаж, архи ууж vзсэнээрээ онгирох биш, тэдгээрээс vvдэх муу үр дагаварыг мэддэг, бусдыг дуурайх биш єєрийнхєє бодлоор зєв зvйлийг хийж чадаж байгаагаараа онгироосой.

- залуучууд маань McDonald-н бургер идэж, Cola ууж бусад орныг дуурайчаад єєрсдийгєє хєгжсєнд бодох биш, Айрагаа ууж, ааруулаа идэж, vvнийгээ бусад орныхоноор дуурайлгачаад єєрсдийгєє хєгжсєнд бодох болоосой.

- (vргэлжлэл бий ...)

Чингис Хятадынх юм уу?

Бид ч Чингис Хаанаа алдах нээ..
Саяхан хамт сурдаг хэдэн хятад оюутнуудтай кофе уунгаа єєрсдийн улс орнуудынхаа талаар яриж суулаа. Тэгж яриж байгаад яриа маань аяандаа тvvхрvv ч оров. Цаашаа яриад байсан бvр харин ганц бахархал Чингис хаан маань Хятадынх болж таарваа. яагаад гэсэн..

Хятадад 56 vндэстэн ястан байдийм байх. Бид нарын мэддэгээр Хан тэргvvтэй хэдэн том vндэстэн, бусад жижиг vндэстэнгvvд. Жижиг гэлтгvй бvгд олуулаа л даа. Энэ бага vндэстэнгvvдийнх нь тэргvvн эгнээнд хvнийхээ тоогоор ч, газар нутгийн хэмжээгээрээ ч Монгол гэсэн vндэстэн орно. євєр монголчууд. Тэдний тоо бид болох Ар Монголчуудыгаа хол хаяна биздээ. Тэхээр Монгол Хятадынх гээд хэн нэгэн хэлчvvл бид нараас бусад нь "Ааан" гээд шууд хvлээгээд авчихаж болхоор байгаа биз. ингэж боддог хvн ч нилээдгvй байдгийн билээ.

Тэгвэл "vгvй ээ, тийм биш" гээд vvх тvvхээ нэг сєхий. Гэтэл Монгол Хятадын эрхшээлд 300 орчим жил байсан нь маргах аргагvй. Тэгээд тусгаар улс болохдоо, ихэнх нь Хятадад євєр Монголчууд болоод vлджээ. Тэхээр Монголыг одоо ч Хятадынх гэж боддог улсуудад "ємнє нь ч Хятадынх байсан, хар л даа, ихэнх нь хятаддаа байна, ар монголчууд хятадаас салсан улс" гээд хэлчvvл бас л "Ааан" гээд итгэчих вий.

Монгол гэвэл Чингис Хаан гэдгээр нь мэдэх хvн олон. Тэхээр бас ч арга тасраагvй ээ гэх гэсэн чинь Чингис Хааныг Монголынх гэхээсээ Хятадынх гэж ойлгодог нь олон болж таарлаа бараг. Дэлхий дээрх гурван хvн тутмын нэг нь шvv. єєрєєр хэлбэл Хятадууд. 10 жилийн сургуульд нь ч тэгж заадаг гэнэ. Чиигис Хааныг єєрсдийнхєє бас нэг баатар гэж vздэг юм байна.

Монголын Эзэнт Гvрэн, Их Юан Улс нар бол Хятадын нэг vндэстэн нь болох Монгол гэдэг vндэстэн удирдаж байсан, ихэнх хvмvvс нь хятад, ихэнх газар нь одоогийн хятадын газар нутагт байсан Хятад гvрэнvvд юм гэнээ. Манж гэдэг vндэстэн удирдаж байсан Чин улс шиг. Яагаад гэвэл Манж ч хятадынх, Монголчуудын ихэнх нь хятадынх. Одоо Тєвд ч Хядадынх, Тайванн ч Хятадынх болчоод байгаа.

За ингээд бичээд байсан чинь энэндээ бvр єєрєє итгэх нь байна. бvх хvн ингээд боддог болчихвол vнэхээр харамсалтай байгаа биз. Энэ нь улайм цайм Наполионыг Францынх биш гэж байгаатай адилхан сонсогдож байгаа биздээ. Гэтэл цаана чинь олонхын саналаар "Мєн" гэх гээд байна шvv. олонхын саналаас гадна "хvчтэй нь дийлэх" гээд байна.

.. Одоо дуусч байгаа 2006 оныг Эзэнт Гvрний маань 800 жилийн ой гэж дэлхий нийтээр зарласан, тэмдэглэнэ, гэж сонсоод Монголд бараг Олимп шиг л том юм болж дэлхийн хамаг л хvн ирж тэмдэглэх гээд байгаан байх гэж их л баярлаад, саяын зунжингаа, намар болтол хvлээв ээ. Тэгсэн хэдэн жуулчины баазууд нь тэрvvхэндээ хэдэн бэсрэг юм зохиож "тэмдэглэж", жуулчины тоо нэмэгдсэн ч юу vзэж, ямар сэтгэгдэлтэй буцсаныг мэдэхгvй. Ядаж байхад яг ой нь болж байгаа жилээ засгийн ордон нь "засвартай", Чингисийн хєшєє "баригдхаар болсон", Чингис хааны тухай кинонуудыг гадаадынхан "хийх гэж байгаа" ... гэх мэт.

за энэ яригдсан асуудлыг ахиж яриад яахав. харин нєгєє муу хятадынхаа асуудалруу ахиад орчий.
Монголд байдгаас илvv євєр Монголд буюу хятадад Чингисийн єргєє, бунхан энэтэр гээд vзэх юм их, бас олон ангитай сайн хийгдсэн гэгдэх кино хvртэл байна. ганц хоёр жишээг дурьдахад л энэ шvv дээ.
Бас дам яриа сонслоо. 2008 оны Бээжингийн олимпоор 2008 морин хуурчид, бас уртын дуучид нээлтэнд нь тоглоно гэж. Хэрэв энэ vнэн бол одоо ганц бусдад гайхуулдаг Чингис Хаанаа байтугай, єв соёлоо ч дээрэмдvvлэх нь байна.

Хятадыг нэг ємєєрчих хэрэгтэй болов уу. Энэ нь дээрэмдэж байгаа биш євєр Монголын буюу єєрсдийнхєє юмыг л vзvvлж байна гээд. Бид нар хичнээн "энэ чинь биднийх" гэж хашгираад, байдал vнэн хэрэгтэй ийм л байгаа юм яахав. Хятадын хувьд, ёстой л "чадаж байгаа юманд арга алга" гэж л хэлэх биз. Ингэлээ гээд бид хятадруу алх сvхээ бариад дайрах нь хайшаа юм, хилээ хаагаад харилцаагаа зогсоох нь ч бас хайшаа юм. харин хєгжиж байгааг нь, дэлхийн хараанд єртєж байгааг нь ашиглаад /ашиглуулчихгvйхэн шиг/ хєрш найз орон гэж єєрсдийнх нь зангаар харицаж байгаад дагаад хєгжидєгч юм уу, ер нь л ухаантай байх хэрэгтэй байх.

За энэ бvгд яг болчоогvй л байна, гэхдээ 2008 он бараг боллоо. Монголын гэгдэх дээрх зvйлсээ алдахгvй байх нєхцєл байдлыг бvрдvvлж болох байсан том боломж 2006 он дуусчлаа.
Одоо тєр засаг нь ямар байдалтай байгаа билээ. Хvмvvсийнх нь амьдрал ч энэ асуудлыг хєєцєлдєхтэй манатай л байгаа байх. Гэсэн хэдий ч бид чадах чинээгээрээ, дор бvрнээ, хийж чаддаг юмаараа Монголын нэрийг, Монголын єв соёлыг дэлхийн хvмvvст мэдvvлээд л байх хэрэгтэй болов уу. Мэдvvлж байгаа хvмvvс ч бага сага байгаа л байх. Баабар гуайн монголын тvvхийн номыг гадныхан их л сонирхож байгаа сурагтай, бас саяхан хэвлvvлсэн энэ номных нь товчлол болох зурагтай сэтгvvл 20 гаруй орны хэлээр гараад чамгvй зарагдаж байгаа гэнэ. Гэх мэтээр єєрсдийн хийж чаддаг юмаараа, ж.нь: бичих дуртай нь ном сэтгvvл, блог ч хамаагvй бичиж, илтгэдэг нэг нь яриж, гадаадаар аяладаг нь Монгол гэсэн футболокоо ємсєх гэх мэт., Монголынхоо нэрийг хvмvvст алхам тутамдаа таниулж байх нь зvйтэй. Цаашлаад Монголоо хятадад дээрэлхvvлэхээргvй болтол нь хєгжvvлэхийн тулд эх орноо гэсэн чин сэтгэлтэйгээр єєрсдийгєє бэлдээрэй залуусаа.

Баабар залуучуудад хандаж :

-Би залуучуудад хэзээнээс л хэлдэг. Юун тvрvvний асуудал бол єєрсдєє хєл дээрээ босч ирэх юм шvv гэж. Тэрнээс биш проблем бол хорвоогоор дvvрэн байна. Монгол улс буруу яваад байна, удирдагчаа буруу сонгочиж, Хятадын колони болох уу, за цаашилбал агаар мандлын озон цоорлоо, дэлхийд дулаарлын аюул нvvрэллээ ч гэдэг юм уу, тvмэн проблем байна. Гэхдээ залуу хvний нэгдvгээр асуудал бол чи єєрєє хєл дээрээ л босох. Хєл дээрээ босоогvй байхдаа чи тэр олон асуудлын ядахнаа ганцыг нь ч шийдэж чадахгvй. Баялгийг яаж бvтээх, нийгэмд байраа яаж олохоо л хамгийн тvрvvнд бод. Солих оймсгvй байж озон цоорчлоо, яанаа гээд хамаг урьдах ажлаа орхиод гvйгээд байх хэрэггvй. Оймсоо нєхчих, дараа нь санхvvгийн хувьд эцэг эхээсээ хамааралгvй болчих, дараа нь тэднийхээ ачийг нь хариулж тэжээчих чадалтай бол. Ингээд системтэй явсаар байгаад нэг мэдэхэд чи Билл Гэйтс шиг баян болсон хойноо тэр озоноо янзал. Тийш нь мєнгє тєгрєг єг, сансарт пуужин нисгэ, тийм vv. Тєр засаг болохоо больчихлоо гээд тэрнээс болж сургуулиа хаяж, гутарсандаа болж архи ууж, догдолсондоо болж шvлэг бичээд хэрэггvй. Тvvнээс ємнє нийгэм дэхь єєрийн байраа олох нь чиний тэргvvн зорилт шvv. Би ийм л юм хэлдэг, тэрийгээ л хэлье.

БЛОГ БИЧИГЧИД ЭЭ.. II

http://blogmn.net/enuuhendee -d:

• ... хэдэн сайн блогийн бичлэгvvдийг нь нэгтгээд, нэмээд байрлуулах нэг Вэб сайттай болчих юмсан. Цаашлаад монголдоо цуврал сэтгvvл хэлбэрээр гаргавал ялангуяа Монголын залуус интернетэд тухалж уншаад байж чаддаггvйг надаар хэлvvлэлтгvй мэдэж байгаа биз ээ ...

gej bichseniig,

bas,
gm said...

• Mongol bloguudiig negtgesen website hiigeech zaluusaa. Humuusiin blogiig unshih/oloh gej negees nogoog damjin uschij yavah, mon update hiisen hiigeegui ni medegdehgui jaal berhsheeltei baidag ni ajiglagdlaa. http://www.nycbloggers.com/ Iimerhuu engiin site baihad l bolno doo.
  October 29, 2006 6:37 PM

gesen comment-iig unshaad,

ene sanaag zuv sanaa gej uzeed, demjisnee ilerhiilj uuriin sanaagaa nemelee.
ene sanaag ta buhen bas demjeed, heletseed, bid nariin hen neg n ch yum uu, uuniig hergjuulvel, nuguu minii umnu n "neg yum hiiyaa" geed bicheed baisanii neg yum n ch baij boloh yum gej bi bodoj bna.

......

minii bodloor, ug n, ene blog-iig uusgen baiguulagch ch yumu, esul hen negen blog bichigch, busad blogchidoosoo uursduus n zuvshuurul avaad, bas buh blogchidiin dund sanal asuulga yavuulj shildeg bichleguudiig shalgaruulj (sar bur ch yumu), ter shildeg bichleguudee negtgej neg gazar bairluulval ih heregtei, bas busad blog bichdeggui, tudiilun bainga humuusiin blogiig unshaad baidggui humuusd ih hurteeltei bh bolov uu..

yagad zaaval ingeh heregtei yum be gevel:

yer n har uhaanaar bodhod, blog bichigchid bol arai bolovsroltoi [bichsen yumiig n unshaad baihad..], bas gadaad dotoodoor yavj yum uzej harsan, tiimdee ch, mongold bolohgui butehgui baigaag n olood harsan, shuumjilsen, mongoliinhoo tuluu sanaa zovson, zuvlusun, zaasan ungu ayastai zuv yum ih bichij baigaa yumaa.

tiimees ene bichij bgaa, ene oilgoj uhaarsanaa, ene busdiig medeesei gej huvaaltsan bichij bgaagaa zuvhun blogchidiinhoo dund bish, harin busad blog haraahan bichdeggui, bas mongoliinhoo yag yu n bolohgui bgaag, gadaadiin nudeer harhad yu n ichmeer baigaag arai olj haraagui bgaa humuust unshuulj, meduulj, oilguulah heregtei shu dee.

ingehdee, yamr neg negdsen gazar baival, ter gantshan URL-iig end tend (blog bichdeggui bolovch, internet ashigladag humuusiin ih uzdeg site, forum-uudad) , bid nar uursduu, baga ch gesen tsag zav gargaad, copy/paste hiiged humuust unshuuj bolno shde..

tsaashlaad, tedgeer internet ih ashigladaggui (mongolchudiin ihenh n ashigladaggui bh a da barag..) humuust unshuulahiin tuld nuguu shildeg bichleguudeesee sonin setguul deer tavij, bas jijig nom ch yumu gargaj bolno shde. [ene BlogMN-iig undeslegch humuusiin neg n unshij bga bol, ta nar ene site-aa olon humuusd meduulehiin tuld, ene nomiig gargaj baij ch bolno shde, ene BlogMN-ii reklam mayagiin nom baihaas gadna, blogchidiin toog ch nemeh sain taltai bj boloh..] ,

esvel uur hen negen, blogchidoosoo zuvshuurul avaad, hevleed nom gargaj bolno shd, "MONGOLIIN SHILDEG ZALUUSIIN SHILDEG ILTGELUUD" eneter geed surteihen shig ner uguud, humuusiin anhaarliig tataad unshuulj bolohgui geh gazargui shde..

za za yerunhii sanaag oilgoson bh gej bodoj bna, denduu nurshisan bol uuchlarai ..^^

БЛОГ БИЧИГЧИД ЭЭ ...

Би доорх имэйл-г нэгэн Блог бичигчид хандан бичсэн юм. Тэгээд бусад блог бичигчидийг ч мєн уншаад хариулаасай гэж хvсэж байна.

sain bn u?

Chinii blog-iig uzlee, unshlaa, ih taalagdlaa.

tegeed asuult bna:

chi ingej tsag gargaj iimerhuu yum bichij baidag chin yamar zorilgotoi ve? humuust zugeer sonsgoh gejuu, mongoliin zaluusaa eh orniihoo tuluu yamar neg yum bodoj hiigeesei gesendee yu? esvel zugeer uuriin yum bichih hobby-gooroo yu?

yagad ingej asuuvaa gevel, bi bas iimerhuu yum bichii gej boddog bas chinii adil mongoliinhoo tuluu sanaa zovson, yamr neg yum hiih yumsan gesn, gadaadad surch bgaa oyutan..

herev minii oilgoson zuv bol, herev chi nadtai adilhan mongoliinhoo tuluu, mongoliin zaluusaa ene bugdiig unshij negiig bodoosoi gesendee ene bugdiig bichdeg bol, nadad sanal bna. tehdee ali hediinee baij baidag sanal baih l da, bi l medehgui bgaa bolhoos..

ene yu ve gevel: delhiin haa saigui, bas mongoldoo ch, medeej eh ornoo gesen olon zaluus bna.
ene buh zaluus bugd niilehguigeer, end tend, teruuhen tendee uhaantan bolj zugeer bichij suuhaar (uuchlaarai : ) , iim blog-uudaar ch baidag yumu, yamar neg website-eer ch yumuu, ene olon zaluusiig tsugluulj, zugeer neg forum bish, tuluvluguutei, zorilgotoi bugd saihan yariltsaj eh orniihoo tuluu odoonooos bugd hudulvul yamar ve??!!!

herev iimerhuu website ch yumu, baiguullaga, holboo, club ali n ch bai haa negtee ali hediin baiguulagdchihsan bol nadad helj uguuch. herev ugui bol chi bas heden fan-tei bolson hun bna, iimerhu yum yarij urialaach hoo.

mongoliin forumuud bna, humuus neeh uhaantai medlegtei hun bolj baahan yum uran tsetsen ugeer bicheel bna, humuus terii n unshij shagshih neg n shagshaal bna.. tehdee ihenh n shuumjlene bas.. getel ted bugd ter oilgosnoo, ter ih meddegee hiiij baigaa n haana bgan yum bol? herev hiij bga bol bi ch bas hiiltsmeer baihiin.. nad shig hiiltsii gej bodoj bgaa humuust bas duulgamaar baihiin..

bid neeree odoonoos dorvitoi hudluhgui bol, uls oron maani unendee dooshilsoor baigaa n nuden deer haragdaj bna.

bid hedii gadaadad suraltsaj ih medleg uvurluud gertee ochood ih uils hiine gesen bodoltoi baitsgaaj baigaa hedii ch, tsag yavsaar bna.. bid nariig gertee ochihod ger maani ih uilsiig buteej bolhoorgui hetsuu baihiig hen baig gehev.

bid uursduu ch hugjinguu, odoonoos ch ih uilsee ehelj baival deergui yu, naizuuddaa, mongoliin ahan duusee..

hyatad solongosiin oyutnii boslogo yamar huchtei bailaa..

bid nar tegj bosdogguimaa gehed, buunuuruu (mongoliin tuluu gesen jinhene zurh setgeltei humuus), neg hudluud uzetsgeeye l dee, tehuu..
oroldood uzye l dee,

tehde nadd iim husel, sanal baigaa tudii yum shu,
yaj hudluhiig oluulaa heleltsvel zohistoi biz. ... ... .... ... ...

za hariu husne,

hundetgesen,

........


ЖИЧ:
Энэ захианы сvvлийн хэсэгт нэг бvдэг бадаг, тодорхой бус, нэг хєєрсєн сэтгэлээр бичсэн хvvхдийн санаа гэмээр хvсэл, санал байнаа даа. Би ингэж бичихдээ зvгээр л хєєрсєн сэтгэлээр бичээгvй юм шvv. Тэр бослого энэ тэр гаргаж, жагсаал цуглаан хийе гэсэн санаагаар “бvгдээрээ хєдлєе, нэг юм хийе” гээгvй юм аа.

/vргэлжлvvлэхийн ємнє нэг жишээ татья/
Би хэсэг нєхєдийнхєє хамт 2 жил шахуу хичээлийнхээ хажуугаар нэг ном орчуулсан юм л даа. Англи хэлийг Монголдоо сурцгаасан, бас ном орчуулах хэмжээний тийм хангалттай олон жил vзээгvй байсан болхоор тэгж удсан биз. Гэхдээ ямар ч байсан орчуулж дууссан тєдийгvй одоо Монголд номын дэлгvvрvvдээр зарагдаж байгаа. Бас ч гvй гайгvй зарагдаж байгаа шvv. Бvр Интэр номын их дэлгvvрийн Бэстсэллэр номын жагсаалтад багтаад амжисан.
Учир нь бид бас чамгvй их хєдєлмєр гаргасан л даа. Монголынхоо хvvхэд залуусыг болж єгвєл бvгд уншчихаасай гэсэндээ, зvгээр л хууль бусаар /зохиогчийн эрх авалгvйгээр/ цагаан цаасан дээр хэвлэчихье гэж бодсонгvй. Эх ном нь єєрєє их vзэмжтэй, хvний анхаарлыг татдаг болхоор яг тиймээр нь хэвлэж гаргахын тулд Америкт байдаг компаньтай нь хvртэл хєєцєлдєж байж гэрээ энэ тэр байгуулж зохиогчийн эрхийг нь авсан.

Энэ номны нэр нь “єсвєр Насныхны Дээдэлж Мєрдєх 7 Зуршил”, Англиараа бол “The 7 Habits of Highly Effective Teens” гэж байгаа л даа. Бид нэрийг нь бага зэрэг єєрчилсєн байгаа биз, хvvхдvvдийн анхаарлыг илvv татах болов уу гээд л ... за тэр нэр нээх чухал биш байх.

Хамгийн гол нь бид Монголынхоо vетэнгийнхэнийгээ ямар ч зорилгогvй, vр дvнгvй амьдарч байгааг (бvгд биш байх л даа, гэхдээ дийлэнх нь) зvгээр хараад, санаа зовоод, зvгээр суугаад байхыг хvсээгvй юм.
Тэр номыг бvгд уншаад маргааш нь монгол нэг л сайхан хvмvvсээр дvvрэн сайхан орон болчихгvй л дээ. Гэхдээ ямар ч гэсэн бид хэдийг лав энэ номыг ямар ч цалин харамжгvйгээр орчуулж найзуудаа, vеийн залуусаа єєрчлєе гэсэн бодолтой болгож, хамгийн чухал нь тэр бодлоо хэрэгжvvлэхэд нєлєєлсєн л юм.

Би та нарыг шvvмжлэх гэсэндээ биш, юм хийдэггvй гэж байгаа юм биш. /гэхдээ хэнийг нь мэдэхгvй ч гэсэн, заримыг нь юм хийдэггvй гэж байгаа юм/ ийм юм санаж сэдэж яваасай гэсэндээ л ийм юм бичиж байгаа юм. Та нарт би баярлаж байна, яагаад гэвэл та нар бас Монголынхоо тєлєє санаа зовсондоо єєрсдийн бодлоо хуваалцаж байгаа. Гэтэл та нар шиг ингэж бичдэггvй, бvр боддоггvй ч хvн байгаа шvv.

Энэ ганц ном орчуулах бол жижигхэн л зvйл. Гэхдээ та нар шиг боловсролтой мундаг хvмvvс бодож байгаагаа бага багаар ч болтугай хийж, vйл хєдлєл болгож хэрэгжvvлэх хэрэгтэй. Энэ ном бол бидний хийсэн нэг жижиг л зvйл, бас жижиг л vйлдэл, гэхдээ бид нарыг ингэж єєрчилсєн шиг бусдуудыг бvр илvv том зvйл хийхэд нєлєєлж болох л жижиг зvйл. Монголын хэн нэг залууг єєрчлєєд бас нэг иймэрхvv vйлдлийг хийлгэчиж болох л жижиг зvйл.

“бvгдээрээ хєдлєе, нэг юм хийе”, гэхдээ хэрэв хийж болох, нэг номноос илvv том хийж болох ямар нэг юм байгаа бол олуулаа хийе.

... гэсэн санаа юм шvv.

эх оронч vзэл

Daraahiig Ogo's blog-t baisniig unshlaa. Tegeed ene ni nadad ch mun taalagdsan tul enehuu niitleliig bi ch bas niitlen, niited unshuulahiig huslee ..

Yй олноороо харьд одож нх юм сурч, их мєнгєтэй болж ирээд Монголоо хєгжvvлнэ гэнэ. Энийг яаж батлах вэ? Ихэнх хvн мэргэжлээсээ єєр, мэргэжил шаардагдахгvй ажил хийж, Америкт гэхэд л эмч хvн очоод ачигч, математикч мах, ногоо хэрчигч, инженер хvн асрагч хийж, бас мексик голдуу цагаачидтай багагvй єрсєлдєж байх жишээтэй. Би ч тэдний нэг явсан. Эмч эмнэлэгт ядаж сувилагч, инженер хvн засварчин хииж мэргэжил чадвараа тэлэх бололцоо бага байна. Хувь хvмvvс маань санхvvгийн хувьд одоогоор хожиж байгаа мэт боловч vндэстний эрх ашгийн vvднээс харвал монголчууд бид ирээдvйд хожигдож мэдэх нь. Тэд маань их мєнгє илгээж байна. Ахдvvдээ маш их тус болж байна. Даанч тэр мєнгєний нэлээдийг баар, шоундаа идэж уугаад дуусгаж сайндаа л машин болгоод унаж байна. Харьд хєлсєє дуслуулж, хvнийг царайчилж олсон мєнгєєр нь эргээд гадаадын vйлдвэрлэгчдийг тэжээж байна гэсэн vг. Тоног тєхєєрємжєє хаягдал тємєр хэмээн хятадуудад зарчихсан болохоор архи найруулж бусдыгаа хордуулахгvй л бол эх орондоо юм хийхэд амаргvй байна. Оймс нэхээд 500Т-єєр зарна гэвэл хятадууд ЗООТ-ийнхєєр цохино.

Гадагшаа гарсан монголчуудын турvvч нь эргэхээр цаг болсон. Гэвч тэд алга. Тэднии зарим нь буцах битгии хэл одоо монгол руугаа буцна гэснийгээ євчтэй хvн байх гэж гайхаж сууна. Хvvхдээрээ явсан нь харьд дасч байна. Хариад юу хиих вэ гэж тэд их ярьдаг. Бас Монгол дахь эрvvгийн нєхдєл байдлаас их айж байна. Хотод ессєн хvvхдvvд аав ээж найз нєхдєє санахаас биш монголын хаа нэгтээ байгаа уул, гол, тал, нуурыг зvvдлэх биш/аав ээж нь нутгаа vзvvлээгvй л бол/.Тэдний заримд цемент бол хаана ч адилхан.

Нэгэн цагт торийн хар хайрцагт байсан охид маань дэлхийгээр нэг бэлчиж явна. Тэгэхээр тэр хайрцагт юу байдаг юм, бvvмэд. Уг нь манайх шиг vндэстэн нєхєрт гарч, хvvхэд гаргаагvн охидоо харьд нлгээх нь эмгэнэл. Yвдэстний эрх ашгаас давсан хvний эрх байх ёсгvй гэвэл фашист гэгдэх биз. Тэгвэл vндэстэнг vрэн таран хийвэл хэн гэгдэх вэ?! Америкт 10 жил бангаа залуу "Монголд 2 байртай болсон ч, харин 2 хvvхэдтэй болсонгvй" гэж хэлж байсан. Єєрєєр хэлбэл мєнгє монгол хvvхднйг орлохгvй гэсэн санаа цухалзуулж байна.

Америкт настангууд асрамжийн газарт насны намраа тухтай єнгєрєєдєг учраас ур хvvхэдгvй байлаа гээд нэг их санаа зовох юмгvй байдаг. Харин монголчууд нутагтаа ясаа тавина гэдэг. Энэ нь хvч тамираа дуустал, євгєн эмгэн болтлоо харьд сууна, харь орныг хєгжvvлнэ гэсэн vг битгий болоосой.

Харьд гарсан асар олон монголчууд, одоо гарахаар зэхэж байгаа хvмvvс идэр насандаа эргэн ирж монголоо хєгжvvлнэ гэдэг нь vнэн. ßпончууд, солонгосчууд 2-р дайны дараа америк явж ирээд японыг хогжvvлсэн юм шиг манаéõан ярьдаг. Арай ч тиймгvй юм билээ. Нєгєєдvvл нь эргэж ирэх бèø, харин тэндээ жапаантаун, корейтаун байгуулаад vлдчихсэн, нилээд нь оргvй уусчихсан. Япон чинь тэднээс ємнє хамаг юмаа єєрсдєє хийдэг орон байсан, тиймдээ л дэлхийн дайн хийлцэж агаар, газар, усанд АНУ-тай ана мана байлдаж байсан билээ.
Филиппин, пакистан зэрэг олон орны хvн амын нилээдхувь нь цагаачилж ажилласаар мєн ч удаж байна. Жишээ нь америк хvн хєгшрєхєєрєє фнлиппин асрагч хvvхнvvдийн гарт очдог гэмээр. Гэвч дээрхн орнуудын ихэнх хvний амьдрал ядуу хэвээр. Монголчууд бид ирланд vндэстний туулсан, туулсаар яваа шиг тvухийг эхлуvлчихээд байгаа мэт. Ирландууд америк руу цагаачилж эхэлсээр 500 жил болжээ. Их ч мєнгє гуйвуулсан байх. Аав ээждээ эргэж ирэхгvй гэж хэлээд явсан хvн байхгvй биз. Гэвч тэд усанд хаясан давс шиг уусчээ. Америкт ирланд цусыг ямар нэгэн хэмжээгээр агуулсан хvн 60 сая байгаа гэдэг. Ирланддаа одоо зєвхєн 3-хан сая ирланд хvн vлджээ/манайх 2.5 сая хvнтэйгээр, тэр тусмаа орон орон руу цацах аянаар эхэлбзл хэд маань vлдэх бол/. Ирланд залуус одоо ч америк руу ирсээр байдаг юм билээ. Гэтэл одоо Ирланд олон орны, жишээ нь Дублин 50000 хятад цагаачтай болжээ. Английн эрхшэзлд орсон хойд Ирландад бvvр ч цєєхєн ирланд хvн vлдэж тэндээ vндэстний цєєнх болов. Олон сая ирланд цагаачдын гуйвуулсан байх ёстой олон тэрбум доллар наалдаж Ирланд улс цойлсон юм байхгvй. Ирландууд кельт хзлээ ч мартжээ. Тэр мєнгийг технологи vйлдвэрлэлд биш гол тєлєв идэж уухад зарцуулсан бололтой. Ирланд биш америк хєгжсєн. Ирланд ^дийн засгийн чадавхиараа Грек, Португалийн зиндаанд, Европдоо хойгуур ордог юм. Грек гэснээс Грек, Монгол хоёр цагтаа ц&пгижявсныг дэлхш мэднэ. Одоо хоёулаа унтаж байна. Грекийн их нутаг Анатолийн хойг одоо Турк гэдэг улс болж хойч vе нь грек байснаа мартаж, євєг дээдсээ Монголоос нvvж очсон гэж андуурах болжээ.

Америкийн бєєрєнд наалдсан, бас АНУ vvссэн єдрєєс хойш сая сая хvнээ ажиллуулсаар ирсэн/одоо 30-аад сая цагаач нь бий гэдэг/ Мексикт одоо болтол ихэнх хvний амьдрал ядуу байгаагаас мянга мянгаараа америкийн хилийг єдєр шєнєгvй нууцаар давсаар. Америкийн дэлгvvрийг мексикийн бйш, далайн цаадах хятадын бараа дvvргэж байна. Уг нь тэд АНУ-ын дараа ордог хvчирхэг, удахгvй гvйцнэ гээд ханхалзаж баймаар. АНУ-д хэдэн зуун жил хvмvvсээ ажиллуулаад байгаа Мексик гялалзаагvй байхад монголчууд бvгдээр гадаадад гарч ажиллаад ч эргээд улсаа хєгжvvлж чадах уу?
Гэртээ хоол хийхээс тєвєгшєєн биеийн амрыг харж, хvvхдvvдээ айл айлаар хэсvvлж, тэднээрээ хоол зєєлгєж идээд баяжсан айл байдаггvй бололтой. Сvvлдээ бvур балайраад эх орноо тvрээслээд баяжъя гэсэн ухуулга хийж явдаг хvмvvс ч бий болжээ. Энэ нь ээжийгээ мєнгєтэй хvнд тvрээслэнэ гэснээс ялгаа юу байна.

Монгол улсад монгол vндэстний дєнгєж 25%буюу 2.3 сая нь байна. Монголчууд биологийн насжилтаараа залуугаараа байгаа vндэстний нэг гэж тооцогддог тул 500 сая хvртэл vржих нєєцтэй юм. Гэтэл залуугаараа тєрєл арилжиж мэдэх нь. Сайхан сайхан бvсгvйчvvд 4-5 хvvхэдтэй биш, 4-5 дипломтой залуу насыг барж байна. Ээмэг зvvсэн хєвгvvд олширвол удалгvй гомо , лесби хэмээх манингууд залгаж мэдэх тул хvний єсєлтєнд бас саад болно гэсэн vг. Сvvлийн 10-аад жилд гадагшаа яваад ирээгvй хvмуvсийн тоо Монголд тєрж байгаа хvvхдvvдийн тооноос олон дахин давж эхэллээ. Манайхан орон зайгаа vлдээн vнэн чанартаа дvрвэж асар олноороо харьд одсоор. Аймаг, сумын тєвийнхэн ч Улаанбаатар "хот улс" руу дvрвэн бєєгнєрч тэндээсээ дэлхийн аянд мордож ард нь асар их нутагтэдний орон зай, тэдний тєрvvлээгvй vр хvvхдийн орон зай vлдэх нь. Нэгэнт охид хєвгvvд маань удаан хугадаагаар явсан болохоор тэдний vлдээсэн орон зай руу, нутагтаа хзт чихэлдэж, хэт халууцаж байдаг орныхон цуваад эхэлбэл яах вэ, тэднийг байлгаач гэвэл яах вэ. Энэ хоосон хашаанд чинь ирж бууя гэвэл яах вэ. Хадны мангаагаар битпш айлга гэх биз. Тэдний хувьд Монгол диваажин шиг санагдах ч юм бил vv. Хэрвээ монгол хvнтэй Монгол улсыг ирээдvйд байлгана гэж байгаа бол одооноос бодох хэрэгтэй мэт. Зээл, тусламжаа ямар ч дарамтгvйгээр цуцалчихдаг Орос шиг их гvрэн битгий хзл пvvс компани ч цаашид бидэнд таарахгvй биз.

Дэлхийгээр нэг цагаачилсан монгол гэх эрээвэр хураавар хvмvvс 2000 жилийн дараа эргэж ирээд бас израйлийн тvvхийг эхлvvлэх vv. Энэ бол хvсэхээр хувь заяа биш байх. Саявтар Улаанбаатарт дvрвэгсдийн асуудлаар олон улсын хурал болсон байна лээ. Могол, Хазар/тэдний бэсvд зэрэг монгол овгийнхон/, Халимаг мэтийн хvний нутагт байгаа ах дvvсээ авах цаг ирвэл тэд туслах гэж байгаа бол ч яахав. Харин захын дvрвэгсдийг авчрах асуудлыг тавивал оронд нь єєрийн ах дvvсийг авчиръя гэсэн асуултыг бид сєргvvлэн тавнх ёстой. Бидэнд ч монгол гаралтай гэж vзэгдсэнийхээ тєлєє хядуулж, гадуурхагдаж ирсэн ах дvvс байна.
Америкчууд талибанчуудыг хєєхєєр Афганистанд ирэхэд зэр зэвсэг муутай хазарууд цэргvvддээ гутал гуйж байсан гэдэг. Узбекууд нь Узбекстан, Туркээс, ТажикуудТажикстан, Иранчуудаас, пуштунчууд пакистан, арабуудаас зэр зэвсэг авч байхад хазарууд ганцаардаж байсан. Иранчууд хэцvv хvнд vед тажикуудад/афганы/ зэвсэг, нисдэг тэрэг єгсєн атлаа єєрсдиинх нь тєлєє олонтаа байлдаж ирсэн хазаруудад Хомеинийнхоо зураг илгээж байсан гэдэг. 1941 оны євєл Сталин халимагуудыг ачааны вагонд чихээд /тал нь замдаа хєлдєж, дарагдаж амь насаа алдсан/ Монголын хилийн ойролцоо авчирч цєлєєд байхад Чойбалсан тэр боломжийг ашиглах нь битгий хэл тэднийг огт сонирхохгvй байсан тул тэд сибирьт 10-аад жил болоод харийн нутаг руу буцаад явчихсан... Харамсалтай нь монголчууд бие биенийг татах биш тvлхэх юм даа.

Зарим хvмvvс євєр монголчуудаас жийрхэж, тэднийгээ хятад гэх нь холгvй байдаг/Хятадууд тэднийг маань хятад болсон гэж vзээгуй байхад шvv дээ/. Ар монголыг чєлєєлєхєд олон зуун євєр монгол нрж амь биеэ хайрлалгvй оролцсоныг тэд мэддэггvй юм байх даа. Хэдэн жилийн ємнє Орхоны эрэгдээр Хархорины хэдэн залуус "Хотонтынхонтой алалцана" гэж хєлчvvрхэж байхтай би таарч билээ. Далайн цаана байгаа нэгэн монгол харь эзэндээ нєгєо монголоо сэмхэн гvтгэн ажлаас нь халуулж байсан нь ганц тохиолдол биш.Амьдрах орон зайгаа тэлэхийн тєлєє тэмцэл дэлхийд улам хvчтэй єрнєж байхад харин бид орон зайгаа vлдээн харьд, тэдэнтэй чихэлдэхээр одож, vлдсэн нь виза хєєцєлдєх хоорондоо газар нутгаа хайргvй сэндийчиж байна гэвэл хэр хэтрvvлэг болдог бол.

Дэлхийг удирдаж явсан ундэстэн хvний нєєцєндєє ийм хайнга хандаснаас эцэст нь хулан тахь шигээ /ялгаатай нь сайн дураараа/ тарж, цєєрч, уусч манж хєршиннхєє хойноос мордвол ичмээр, бас хvн тєрєлхтєнд ч харамсалтай бус уу. Бидэнд одоо vндэсний vзэл, vндэсний vйлдвэрлэл хоёр ус, агаар мэт дутагдаж байна.